تێكەڵبوونەوە ئا یا نا؟
ئەم باسە تایبەت بە یەكگرتنەوەی "حدكا"و لایەنی
بەرانبەرێتی
رەزا ئەمینی، ئەندامی "حدكا"
هەر
تاكێكی نیشتمانپەروەرو وڵاتپارێزی كورد حەزی لە
یەكیەتییو قێزی لە دوو بەرەكییە. كۆبوونەوەی
شۆرشگێرانی كوردو وەسەریەكگەوتنەوەی كۆگای هێزییان
هەمیشە خەونو خولیای كۆمەلانی خەڵك بووە. بە كردەوەیی
نەبوونی ئەم بابەتە تا بە هەنووكەش وەك لاوازی
بزووتنەوەی كورد شوێنەواری نەرێنی لە سەر بزاڤەكە
داناوە. لە مێژووی هاوچەرخی كوردو لەگەڵ سەر هەڵدانی
بزووتنەوەی مۆدێرنی كوردی كە چەشنە خوێندنەوەیەكی
نوێی بۆ كوردایەتی هێناوەتە ئاراوەو بە كردەوەش
چوارچێوەی رێكخراوو حیزبی لەگەڵ خۆیدا رێكخستووە،
هەمدیس نایەكگرتوویی رێكخراوە كوردییەكان وەك لاوازی،
بزووتنەوەی كوردی لە كاروانی شارستانییەتو پێشكەوتن بە
جێ هێشتووە.
بۆ وەڵام وەرگرتنەوە بە پرسو پرسیاری یەكگرتنەوە یا هەر
دەستەواژەیەكی رەوایەت لە وەسەریەكخستنەوەی وزەی بزاڤی
نەتەوایەتی كورد لە رۆژهەڵاتی كوردستان بكا، بەر لە
هەموو شتێك پێویستە بەرووی چەمكی حیزب خوێندنەوەیەكی
جیاوازتر لە پێشوو ئاراستە بكەینو لە رۆچنەی ئەم باسەوە
وەشوێن وەڵامی پرسیارەكەمان كەوین.
حیزب پێكهاتەیەكی سیاسی هزرییە كە لە ئەنجامی
هەڵسوورانی عەمەلیدا بە شوێن رەساڵەتێكەوەیە كە
سەمپاتێكی كۆمەڵایەتی رێچكەی بۆ دادەرێژێ.
بە هۆی خەباتو خوێندانی بەردەوامی كوردی رۆژهەڵات،
رێكخراو بۆتە بابەتێكی پیروزو بەزاندنی ئەم هێڵە پیرۆزە
بۆتە رەوشێكی ئەستەم. هەر كە باسی رێكخراو هاتۆتە ئاراوە
بەر لە شوناسی سیاسی ئەو سرنج خراوەتە سەر لافاوی ئەو
خوێنانەی كە رێكخراوەكە بەخشیوێتی ئەمەش تێگەیشتنی لە
مانای جەماوەری بوونی حیزب یا نوێنەرایەتی كردنی لە
روانگەیەكی كۆمەڵایەتیو سیاسی ئەستەمتر كردۆتەوە،
بابەتی بە پیرۆز كردنی حیزب فەلسەفەی گەشەستاندنی
رێكخراو تەفرو تونا دەكا، وەبەرچاو نەخستنی گەڵاڵەو
پرۆژەی ئیستراتیژیكیو تاكتیكیو گرینگتر لەوانەش
پێكهاتەی هزری رێكخراوو تەنیا خۆ چەسپاندن بە
پیرۆزییەكانی حیزب لە چوار چێوەی هەستێكی لاوازو
ناسیاسی تێناپەرێ.
بەو پێشەكییە كورتە ئێستا با بزانین حیزبی دیمۆكراتی
كوردستانی ئێران پێكهاتەیەكی مەعنەوی پیرۆزە یان یەسكە
پەیكەرێكی عەینی ـ ماددی لە حاڵی گۆراندایە؟
راستە بابەتی خوێندانو خەباتی دەیان ساڵەی ئەو حیزبە
نەتەوەییە بابەتێكی پیرۆزە، بەڵام درێژە پێدانی
رەسەڵەتو ئامانجی ئەو لە پیرۆزییە گەلێك بانترە.بۆیە
حیزب دیاردەیەكی زیندووو مادییە.
بەو ئەنجامە دەگەینە ئەو پرسیارە، ئەگەر كەس یا كەسانێك
حەزیان لێی بێ یا لایان وابێ ئەم قەوارە سیاسیە ناتوانێ،
پێكانی ئامانجەكانیان بێ بۆیان هەیە بە كاناڵێكی تردا
وەشوێن مەبەستەكانیان كەون؟ ئەدی كاتێك هەست بكەن هەر ئەم
رێكخراوەی لێی دابڕاون رەوایە، هەمدیس دەتوانن هەڵوێستی
تێكۆشان تێیدا بە ئەنجام بگەیەنن؟
دیاردەی دابڕان لە حیزبێكو پەیوەست بوون بە رێكخراوێكی
تر نا سروشتی نییە، چوونكە هەر تاكێك لە هەڵوێستی سیاسی
خۆیدا ئازادەو مافی هەڵسوورانی بە دڵخوازی خۆی هەیە،
بەڵام ئەوەی ئەم دیاردەی لە رۆژهەڵاتی كوردستان
ناسروشتی كردووە دابڕان لە حیزبێكو خۆ چەسپاندن بە
پیرۆزییەكانی ئەو حیزبەیە، بە جۆرێك كە تەنانەت كەسانی
دابڕاو ئامادە نیین بە ناوو شوناسی سیاسی نوێیانەوە
درێژە بە خەباتیان بدەن ئەم دیاردە ناسیاسیەش بە تایبەت لە
رۆژهەڵاتی كوردستان چەند پات بۆتەوە، هەمیشەش
تاقیكارییەكانی پێشوو سەلماندوویانە كە ئەو شێوازە بۆ
خەبات لە درێژ خایەندا نەیتوانیوە بەرژەوەندی گرووپە
جیابوووەكان دابین بكا.
باسكردن
لە مێژووی دابڕان لە حیزبی دێمۆكراتی كوردستان ئێران بە
هۆی نەگونجانی لە بابەتێكی كورتی وەك ئەم نووسراوەیەدا
ئامانجی ئەم باسە نییە بەلام تەنیا خالێك لەو بارەوە
پێویستە ئاماژەی بۆ بكرێ، ئەویش ئەوەیە هەركات گرۆپێك لە
حیزبی دیمۆكرات دابڕاوە سەرەڕای ئەوەی هەر بەو ناوەوە
كارو چالاكی ئەنجامداوە نەیتوانیوە هەڵگری پێناسەی
چاكو خراپی خۆی نەبێو ئەو خۆ چەسپاندنەش بەو ناوە
تەنیا كەشی سیاسی نێوان حیزبو ئەو رێكخراوەی شێواندووە.
15
ی سەرماوەزی 1385 ی هەتاوی رۆژهەڵاتی كوردستان
ئاگاداری هەڵوێستی ئیرادەی تێكۆشانی بە جیاو جیاوازی
كۆمەڵێك كادرو پێشمەرگەی ریزەكانی حیزبی دیمۆكراتی
كوردستانی ئێران بوو. هەر چەند پێكهاتەی رێكخراوەییو
قەوارەی رێكخستنو شێوە روانینەكانی ئەو رێكخراوەی، بە
"حیزبی دیمۆكراتی كوردستان" خۆی پێناسە دەكا لە
سەرەتادا ئاڵو گۆرێكی بنەمایی لە بەراوەرد لەگەڵ "حدكا"
تێدا وەبەر چاو نەدەكەوت، بەڵام بە سرنجدان بە راپۆرتی
كومیتەی ناوەندییان هێلێك كێشرا كە جیاوازی دوو
رێكخراوەكەی ئاشكراتر كردو ئەمەش رەوتی جیابوونەوەكەی
خێراتر كرد. سرنجراكێشتر ژیشتی رێفۆرمخوازی ئەو لایەنە
بوو كە باسیان لە پلاتفۆرمی نوێو ئۆرگانیزەتر كردنەوەی
خەباتی نەتەوایەتی لە ژێر هژمۆنی چاكسازیخوازی
رێكخراوەییدا دەكردو ئەم پارامیترەش جیابوونەوەكەی
بەربەرینتر كردەوە، هەڵوێستی دوو لایەنی كێشەكەش لە
سەرو بەندی هەڵبژاردنی خوولی دەیەمی سەركۆماری لە
ئێرانداو خۆپێناسهكردنهوهی لایهنی جیابۆوه، وەك رێكخراوێكی ئامادە
بۆ تێكۆشان لە ناو سیستمی كۆماری ئیسلامیدا بە تەواوی
ئەم دابڕانەی یەكلایتر كردەوە چوونكە هەڵویستە سیاسیەكان
ئیتر تەنیا جیاوازی نەبوون بەڵكوو رەوشی دژبەری
یەكتریان دەنواند.
لەگەڵ هەمووی ئەوانەدا لایەنی جیابۆوە بەر دەوام باسی
تێكەڵبوونەوە گەڵاڵە دەكا، ئەمەش بۆتە جێگەی مشتو مڕی
سیاسەتڤانان، خەباتگێرانی دیمۆكراتو دڵسۆزانی گەلی
كورد لە رۆژهەڵاتی كوردستان.
یەكگرتنەوە، تێكەڵبوونەوە یا هەر بابەتێك رەوایەت لە
وەسەریەكگەڕانەوەی وزەی بزاڤی نەتەوایەتی كورد بكاو
هەر هەڵوێستێك لەو راستایەدا بە ئەنجام بگا، كارێكی
باشەو ناكرێ نكۆڵی لە باشبوونی بكرێ بەڵام واقعیەتی
پرسی تێكەڵبوونەوە شتێكی جیاوازترە، چوونكە كۆمەلێك
فاكتۆر هەنو بۆ هەر دوو لایەنی كێشەكەش ئاشكران، بۆیە
تێكەڵبوونەوە تەواو لەگەڵ واقعیەتی هەبوو ناتەبایە. لەو
نێوەدا كۆمەڵێك كەسی دڵسوز تەواو بەو خولیایەوە سەر قاڵ
بوون. كەسانی شارەزا بە سیاسەت هەست دەكەن ئەم باسە جگە
لە گەمەیەكی سیاسی چیتر نییە، چوونكە ئەو جورە
یەكگرتنەوەیە، مانای یەكگرتنەوە تەنیا بۆ یەكگرتنەوەو لە
لایەكی تریش خۆ قووتار كردن لە چنگ بەرپرسیارەتیەكانە.كە
پێم وابێ هەر دوو لایەن بە رێژەیەك تێیدا بەرپرسیارنو
حوكمی زۆرو كەمی ئەو بەرپرسایەتیەش دەبێ لە هەڵوێستی
خەڵكدا ببینینەوە. تێكەڵ بوونەوەی لەم دۆخەدا
فەلسەفەیەكی بەتاڵ لە خەباتو تێكۆشان لە ناو حیزبی
دیمۆكراتدا دەسەلمێنێ كە زۆر كەس ناتوانێ رازی بكاو
هەموو لایەك ناكرێ بەو فەلسەفەوە لە دەوری ئامانجێكی
هاوبەش كۆ كاتەوە. یەكگرتنەوە لە سەر بنەمای وروژاندنی
هەستو عاتیفەو لەوانەیە فرتو فێڵو بۆ فریودانی بیرو
ڕای گشتیو بە تەنیا بۆ دڵخۆشكردنی خەڵك ناكرێَ
پاڵنەری بەرەو پێشچوونی خەباتی نەتەوایەتی لە
رۆژهەڵاتی كوردستان بێ. دوو حیزبی هاواڵ ناویش ناكرێ بێ
گرفتو بە دوور لە قەیرانخوڵقێنی سیاسی بێ.
پرسی تێكەڵبوونەوە لە سەر باڵانسی رێكخراوەییو
پارسەنگی لەو چەشنە نەك بەرژەوەندی كوردی تێدا نییە
بەڵكوو بزووتنەوەی كورد تووشی خەساری بەرفراوانتر دەكا.
دەبێتەوە رێكخراوە جیناحییەكەی ساڵی ساڵان، كە بێ ئەوەی
كۆماری ئیسلامی هەزینەی بۆ كردبا بە ئامانجەكانی خۆی
دەگەیشت. واقعییەتی پرسەكە ئەوەیە لەو بارو دۆخەداو بەو
كەلتوورە سیاسییەی لایەنەكانی بەرانبەر هەیانە دوو
رێكخراو لە قەوارەیەكدا ناتوانن هەلسورانیان هەبێ .
لایەنی بەرانبەری حیزبی دیمۆكرات راستە بە گەرمو گوری
ئەم باسە دێننە كایەوەو لە هەر بۆنەیەكدا چەند پاتی
دەكەنەوە بەڵام متمانەیان بە سیاسەتكردنی حیزب نییەو بە
رووناكبیر، رووناكبیر دەهۆلێكییان بۆ ئەندامانیان
هەڵگرتووە كە وایان تێگەیاندوون حیزب رێكخراوێكی پاسیڤو
لە كار كەوتووە، لە لایەكی تر بەرێوەبەرانی "حدكا"ش
خۆیان بە خاوەن مافی پارێزگاری لە حیزبەكەیان لە قۆناغە
ئەستەمەكانی جییابوونەوەكان دەزاننو بە سادەیی ناتوانن
متمانە بە هەڵسورانی رێكخراوێكی تر لە ناو حیزبدا بكەن .
دەمێنێتەوە ئیرادەی ئەو كەسانە كە دیانهەوێ لە حیزبدا
درێژە بە خەبات بدەنەوە بە ئەزموون دەركەوتووە، هیچ
ئیرادەیەك ناتوانێ لەو بوارەدا رێگری بكا. چوونكە ئەم
حیزبە هی هەموانەو بزووتنەوەی كورد پێویستی بە هەر
تاكێكە كە حازرە وزەو تواناییەكانی بە جوڵانەوەكە
ببەخشێ.
كە وابوو تەنیا رێكاری وەسەریەككەوتنەوەی خەباتی
رزگاریخوازی نەتەوەكەمان لە رۆژهەڵاتی كوردستان كۆ
بوونەوە لە دەوری ئامانجی گشتی رزگاری نەتەوەیی بە
ناوو شوناسو پلاتفۆرمی سەربەخۆو لە هەمان كاتیشدا
رەنگاڵەو جیاوازە، كە باشترین رێگە چارەی یەكیەتییو
یەكگرتنو كۆتایی هاتنی قەیرانی سیاسی رێكخراوەكانی
كوردستانی ئێرانە.
