ئایا بە گیرانی عەبدولمالك ریگی كێشەكان چارەسەر دەبن؟!
شەفیع رەوشەنی
رۆژی سێشەمە رێكەوتی 4ی رەشەمەی 1388ی هەتاوی،
وەزارەتی ئیتلاعاتی ئێران لە راگەیەندراوێكدا ئاشكرای
كرد كە لە عەمەلیاتێكدا لە دەرەوەی سنوورەكانی ئێران،
عەبدولمالك ریگی، رێبەری بزووتنەوەی خۆڕاگریی خەڵكی
ئێران "جۆندوڵڵا"ی لەگەڵ یەكێك لە هاوڕێیانی دەستگیر
كردووە.
بزووتنەوەی
خۆڕاگریی خەڵكی ئێران "جۆندوڵڵا"ش، لە نووسراوێكدا كە لە
ماڵپەڕی فەرمیی ئەم رێكخراوەدا بڵاو كراوەتەوە، هەواڵی
گیرانی ریگیی پشتڕاست كردۆتەوەو هۆشداری بە كۆماری
ئیسلامی داوە كە دەبێ چاوەڕوانی تۆڵە بێ.
هەرچەند هێشتاكە لەمەڕ شوێنو شێوەی گیرانی عەبدولمالك
ریگی شكو گومان لە ئارادایە، بەڵام ئەگەر ئەو هەواڵە
راست بێ كە عەبدولمالك ریگی لە دەرەوەی سنوورەكانی
ئێران گیراوە، بێگومان پیلانێكی هەمەلایەنەو دەستی
دەرەكیی لە پشت بووەو كارێك نیە كە وەك وەزراەتی
ئیتلاعاتی كۆماری ئیسلامی رایگەیاندووە، مەئموورانی
ئەم وەزارەتە بە تەنیا ئەنجامیان دابێ.
بەڵام ئایا گیرانی ریگی كۆتایی بە بزووتنەوەی
خۆڕاگریی خەڵك لە ئێران بەگشتیو بەلووچستان بەتایبەتی
دێنێ؟ ئایا دەستبەسەركرانی رێبەری جۆندوڵڵا دەتوانێ
كێشەكانی ئێرانو بەلووچستان چارەسەر بكا؟ بۆچی لە
ئاستی ئێراندا بزووتنەوەی وەك جۆندوڵڵا سەر هەڵدەداو
دژی كۆماری ئیسلامی خەبات دەكەن؟ كێشەكان چینو چۆن
چارەسەر دەكرێن؟
لەگەڵ ئەوەی گیرانی عەبدولمالك ریگی، زەربەیەكی قورس
بوو كە لە بزووتنەوەی خۆڕاگریی خەڵكو تێكڕای خەڵكی
ئازادیخوازو بەتایبەت بزووتنەوەی نەتەوەكانی ئێرانو
یەك لەوان بزووتنەوەی مافخوازانەی بەلووچستان كەوت،
بەڵام وەك مێژوو نیشانی داوە گومانی تێدا نیە كە
بزووتنەوە مافخوازەكان بە گیرانو تێرۆركرانی
رێبەرەكانیان بەهۆی ئەوەی كە ریشەیان لە نێو خەڵكی
خۆیاندا داكوتاوە، نەك هەر لە بەین ناچن، بەڵكوو لەسەر
داخوازە رەواكانیان سوورترو پێداگرتن دەبنو تا گەیشتن بە
ئامانجەكانیان درێژە بە خەبات دەدەن.
لەم سۆنگەیەوە پێویستە خەباتی دەیان ساڵەی بزووتنەوەی
كوردستان وەبیر بێنینەوە كە لە ماوەی شەش دەیەی
رابردوودا دەیان كەس لە رێبەرانو تێكۆشەرانی سیاسیی
كورد بە دەستی دوو رێژیمی خوێنڕێژو دیكتاتۆری وەك
رێژیمی پاشایەتیو كۆماری ئیسلامی ئێعدامو تێرۆر
كراون، بەڵام بزووتنەوەكە نەك هەر نەمردووە، بەڵكوو
پێداگرتر لە رابردوو درێژەی بە خەبات داوەو تا ئێستاش
خەباتی نەتەوەی كورد بۆ بەدەستهێنانی مافە رەواكانی
بەردەوامە.
ئێعدامی پێشەوا قازی محەممەد، سەركۆماری كوردستانو
رێبەری حیزبی دێموكرات بە دەستی رێژیمی شا لە رۆژی
10ی خاكەلێوەی ساڵی 1326داو هەروەها تێرۆری دوو
رێبەری لێوەشاوەی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران،
دوكتور قاسملوو (22ی پووشپەڕی 1368 لە ویەن)و دوكتور
شەرەفكەندی (26ی خەرمانانی 1371 لە ئاڵمان) لە لایەن
كۆماری ئیسلامییەوە، نەك هەر ئیرادەی نەتەوەی كوردو
حیزبی دێموكراتی لە درێژەدانی رێگای ئەوان لاواز
نەكرد، بەڵكوو بە پێچەوانە ئێعدامو تێرۆری ئەوان بوو بە
رەمزی بەردەوامیی خەبات بۆ بەدەستهێنانی ئامانجەكانی
نەتەوەی كورد.
بۆیە گرتنی عەبدولمالك ریگیش، نەك هەر نابێتە هۆی
هاتنەئارای ئاشتیو كۆتایی بە كێشەكان ناهێنێ كە
داوێنی كۆماری ئیسلامییان گرتووە، بەڵكوو بە پێچەوانە
كێشەكان قووڵتر دەكاو دەبێتە هاندەری خەباتی بەردەوامو
زیاتری نەتەوەی بەلووچو باقیی نەتەوەكانی ئێران دژی
سیستمی سەرەڕۆی حاكم بەسەر ئێراندا. بزووتنەوەی
خۆڕاگریی خەڵكی ئێرانیش كە عەبدولمالك ریگی رێبەریی
دەكرد، وەك زۆربەی بزووتنەوەكانی سەرانسەری ئێران كە
دژی رێژیمی كۆماری ئیسلامی خەبات دەكەن، بەرهەمی
سیاسەتو كردەوەكانی كۆماری ئیسلامین كە لە ماوەی 31
ساڵی رابردوودا لە لایەن رێبەرانی رێژیمەوە پەیڕەو
كراون. سیاسەتێك كە سێ دەیەیە مافەكانی مرۆڤ پێشێل،
لاوان، ژنانو چالاكانی مەدەنیو سیاسی بە تاوانی
جۆراوجۆر دەستبەسەر، زیندانی، ئەشكەنجەو ئێعدام دەكا.
بۆیە بە گیرانی عەبدولمالك ریگی نە كێشەكان چارەسەر
دەبنو نە كۆتایی بە بزووتنەوە دژبەرەكانی كۆماری
ئیسلامیش دێ. بەو مانایە كە پێویستە كۆماری ئیسلامی كە
ئێستاكە لە ئێراندا حاكمە، بە پێی عەقڵییەتی سەردەم
هەڵسوكەوت بكاو بە قبووڵكردنو داننان بە فرەنەتەوەبوونی
ئێران وەك راستییەكی حاشاهەڵنەگر وەڵامی داخوازییەكانیان
بداتەوە، چوونكە تەنیا لەو حاڵەتە دایە كە كێشەكان چارەسەر
دەبنو وڵاتی ئێران ئاشتیو ئاسایش بە خۆیەوە دەبینێ،
ئەگینا هەستكردن بە خۆشحاڵی پاش گیرانی عەبدولمالك
ریگی، دەتوانێ كاتی بێ.
شایانی باسە بزووتنەوەی خۆڕاگریی خەڵكی ئێران
(جۆندوڵڵا) كە عەبدولمالك ریگی سەرۆكایەتیی دەكرد، بۆ
بەدەستهێنانی مافەكانی نەتەوەی بەلووچو سەقامگیركردنی
ئازادییە سیاسییەكان لە ئێراندا خەبات دەكاو هاوكات
خوازیاری ئازادیی ئەحزابی سیاسی، ئازادیی خەباتی
مەدەنی، راگرتنی هەموو جۆرە توندوتیژیو ئێعدامی
بەكۆمەڵ لە بەلووچستان، ئازادیی زیندانیانی سیاسیی
بەلووچو كۆتاییهێنان بە بێحورمەتی بە كولتوور،
دابونەریتو بیروباوەڕی خەڵكی بەلووچو پێڕەوانی
سوننییە.
