دەقی وتەكانی بەڕێز كاك مستەفا هیجری سكرتێری گشتیی PDKI
لە كۆبوونەوەی یەكیەتیی لاواندا
رۆژی هەینی رێكەوتی 01/08/1388ی هەتاوی لە كۆبوونەوەیەكی یەكیەتیی لاوانی
دێموكراتی كوردستانی ئێران، هاوڕێی بەڕێزو تێكۆشەر كاك مستەفا هیجری سكرتێری
گشتیی
PDKIئامادە
بووو سەبارەت بە بارودۆخی سیاسیو كۆمەڵایەتیی لاوان بەگشتییو بەتایبەت
لاوانی كوردستان لە ژێر چەپۆكی سیستمی داخراوو دواكەوتووی رێژیمی كۆماری
ئیسلامی ئێراندا بۆ بەشدارانی كۆبوونەوەكە دوا. ئەوەی لەبەر دەستاندایە
ئامادەكراوی قسەكانی ئەو كۆبوونەوەیە.
وەختێك باس لەسەر وەزعی ئێران بە گشتیو كوردستانی ئێران بە تایبەتی دەكەین،
بێگومان ئەوەیكە زیاتر لە هەموو شتێك سەرنج رادەكێشێت دیسان لاوەكانن. چونكە
لاوەكان بزوێنەری خەباتو بەربەرەكانێ لەگەڵ كۆماری ئیسلامی ئێرانن. لاوەكانن كە
ناتوانن لە ژێر ستەمو جەوری كۆماری ئیسلامی ئێران دا سەردانەوێنن. بۆیە
"موقاومەت" دەكەنو، موقاومەت كردن لە موقابیلی رێژیمێكی دواكەوتووی وەك كۆماری
ئیسلامیی ئێراندا كە بە هەموو نرخێك بە حكوومەتو دەسەڵاتی دواكەوتووی خۆیەوە
چەسپاوەو دەیهەوێ درێژەی ئەو حكوومەتە هەروا بەردەوام بێت، لاوەكان ـ یانی ئەو
بەشەی كۆمەڵگا كە موقاومەتی زیاتر دەكاتو سەری تەسلیم دانانەوێنێ ـ زیاتر لە
هەموو چینو توێژەكانی كۆمەڵگای ئێران لە ژێر زەبرو لە ژێر ئەشكەنجەو لە ژێر
بێحورمەتی پێكردن دایە. دیارە ئێمە هەم لە زەمانی كۆماری ئیسلامی ئێرانو هەم
لە سیستمی پاشایەتیدا دیتمان كە سەركوتی لاوەكانو خەڵكی موقاومو ئەوانەیكە
بەربەرەكانێ دەكەن لە موقابیلی ستەمدا بە سەركوتو زەبروزەنگ كۆتایی نایە. كۆماری
ئیسلامی ئێران بە زەبروزەنگ ناتوانێ ئەو خەڵكەی كە لە موقابیلیدا راوەستاوە بە
تایبەتی لاوەكان بە چۆكدا بێنێ. هەروەكوو ئێستا دەبینین دوای 30 ساڵ حكوومەتی
كۆماری ئیسلامیی ئێران دوای كوشتنو زیندانیو ئەشكەنجەكردنو ماوەیەك داخستنی
دانیشگاكانو تەسفییەی دانشگاكان لە خوێندكارانو لاوانی تێكۆشەرو شۆڕشگێڕ
ئێستاش لاوەكان لە ئێراندا ئاڵاهەڵگری خەباتو بەربەرەكانینو لە ریزی پێشەوەی
خەبات لە دژی كۆماری ئیسلامی ئێراندا هەروا فیداكاری دەكەن، لەگەڵ ئەوەیكە بە
هەزارانیان لە زیندانەكاندان ژمارەیەكی زۆریان هەر لە سێ چوار مانگی رابردوودا بە
دوای بە ناو هەڵبژاردنی سەرۆك كۆماریدا لە تەزاهووراتی خیابانیدا كوژروانو
هەروەكوو ئاگادارن گەورەترین بێحورمەتی بە كەرامەتی لاوەكان لە زیندانەكانی كۆماری
ئیسلامی ئێراندا كراوە. بەڵام ئێستا ئێمە هەموومان شاهیدین وەحشەتو ترسێكی یەكجار
زۆری كۆماری ئیسلامی ئێرانە لە حەرەكەتی لاوەكان بۆ پێكهێنانی ئاڵوگۆڕێكی
پێشكەوتنخوازانەو بۆ رووخاندنی كۆماری ئیسلامی ئێران. ئەوەیكە لە كۆماری ئیسلامی
ئێراندا بە نیسبەتی لاوەكانەوە دەكرێت، پێموابێ هەمووتان شارەزانو هەمووتان
ئاگادارنو بێگومان لە رەنجو مەینەتیی لاوەكان لە ئێراندا بە دوور نینو
موتالعەی دەكەن بەڵام لێرە من وەكوو نموونە چەند ئیشارەی دەكەم بە چەند مەوزوعێك
كە نموونەی چووكەن لە مەجمووعەی ئەو ستەمو زوڵمو زۆرانەی كە لەسەر توێژی لاو
لە ئێراندا هەیە. ئامارەكان باس لەوە دەكەن كە یەك ملیۆنو دووسەد هەزاركەس لە
لاوەكان بەگشتییو لە خەڵك موعتادن، موعتادی حیرفەیینو حدوودی 800 هەزار كەسیش لە
ئاستانەی موعتادبوون دان. یانی حدوودی 2 میلیۆن كەس لە خەڵكی ئێران كە لەوانە
زیاتر لە 30 دەرسەدیان لاوەكانن. تەمەنی ئێعتیاد لە نێو لاوەكاندا ساڵ بە ساڵ لە
دابەزین دایەو بە شێوەیەك كە ئێستا تەمەنی ئێعتیاد گەیشتۆتە بەینی 10 ـ 15 ساڵ.
یانی ئەگەر پێشتر تەمەنی لاوەكانی موعتاد بەینی 18 ـ 25 ساڵ بوو، ئێستا گەیشتۆتە
بەینی 10 ـ 15 ساڵ. یانی رۆژ بە رۆژ تەمەنی ئێعتیاد دادەبەزێو ئەوە بە مانای
ئەوەیە كە ژمارەی زیاتری لاوەكان موعتاد دەبنو لە حەرەكەتو ژیان دوور دەكەونەوە.
كە باسی ئێعتیادیش دەكەین هەر ئەوە نیە كە لە بنەماڵەیەكدا كەسێك موعتاد دەبێت،
وەختێك كەسێك موعتاد دەبێت، تەواوی ئەندامانی بنەماڵە پێوەی مەشغوڵن، سەروەتو
سامانی ئەو بنەماڵایە لە رێگای عیلاجی ئەو كەسە موعتادەدا سەرف دەكرێ. ئێمە
ئاگاداری ئەوەین كە زۆرن ئەو بنەماڵانەی كە سەرەوتو سامانێكی زۆریان هەبووە
بەڵام تەنیا بە هۆی ئەوەیكە یەكێك لە منداڵەكانیان كەوتۆتە داوی ئێعتیادەوە هەموو
سەروەتو سامانی خۆیان لە رێگای عیلاجی ئەو خۆشەویستەیاندا سەرف كردووەو
گەیشتوونەتە وەزعییەتێكی زۆر نالەبار لە باری ئابوورییەوە. ئامارێكی دیكە دەڵی
كە 21 میلیۆن لە لاوەكانی ئێران لە تەمەنی بەینی 15 تا 29 ساڵیدا دوچاری
نیگەرانیو دڵهورەو ئێسترێسنو دایم نیگەرانو موزتەریبن، ئەو نیگەرانیو
ئێسترێسە وەختێك كە بەردەوام دەبێت، دەبێتە هۆی پێكهێنانی نەخۆشی رۆحیو دەروونی
یەكجار زۆر بۆ لاوەكان. ئەو ئێسترێسو نیگەرانییە دەگەڕێتەوە سەر ئەو بێحورمەتییەی
كە رۆژانە لە شەقامەكان، لە دانیشگاكان، لە مەدرەسەكانداو لە شوێنی كاریان
رووبەڕوو بەڕووی دەبنەوە كە لە لایەن هێزە سەركوتكەرەكانی كۆماری ئیسلامی
ئێرانەوە. نیگەرانی لەوەیكە سەرەڕای ئەوەی بە تەحەموولی زەحمەتێكی زۆرو
هەزینەیەكی زۆری بنەماڵە دەخوێننو خوێندنیان تەواو دەكەن، بەڵام دوای خوێندن
كارێك نیە بیكەنو بۆ خۆیان دەبینن رۆژانە بە هەزاران لەو كەسانەی كە خوێندنیان
تەواو كردووە لە شارەكەی ئەواندا بێكارنو كارێكیان دەست ناكەوێت. نیگەرانن
لەوەیكە دوای تەمەنێكی زۆر سەرباری بنەماڵەكەیاننو ناتوانن كارێك پەیدا بكەن كە
لانیكەمی ژیانی خۆیان دابین بكەنو، بارێكی كەمیش بێت لەسەر شانی قورسی
بنەماڵەكەیان، هەڵگرن كە هەموویان گیروگرفتو موشكیلاتی ئابووری یەكجار زۆریان
هەیە، ئەنواعی ئەو ئێسترێسو نیگەرانیانە ژیانی لاوەكانی تاریك كردووە، بە
شێوەیەك كە بەداخەوە دەبینین ئاماری خۆكوشتنی لاوەكان بە هۆی ئەو ئێسترێسو
نیگەرانییانە دووچار بوون بە نەخۆشی خەمۆكی رۆژ بە رۆژ زیاتر پەرە دەستێنێ.
مەسەلەی بێكاری یەكێكی دیكە لەو دیاردە ناخۆشانەیە كە لە كۆمەڵگای ئێراندا بە
تایبەتی لە كوردستاندا، بەرچاوە. بێكاری بۆ خەڵك بەگشتی ـ بە تایبەتی بۆ توێژی
لاو ـ. هەرچەند كۆماری ئیسلامی ئێران بۆ خۆیان ئیدیعا دەكەن كە دەرسەدی بێكاری
لە ئێراندا ئێستا بڕێك دابەزیوەو گەیشتۆتە دەوری 12 تا 13 دەرسەد، بەڵام ئەو
دامەزراوە تایبەتییانەی كە لە ئێراندا كاری ئامارگیری دەكەن موخالیفی ئەو
ئەرقامانەنو ئەوان لەو باوەڕەدان كە رادەی بێكاری لە ئێراندا بە گشتی لە
دەورووبەری 25 لەسەد دایە. یانی لە هەر چوار نەفەر یەكیان بێكارە. دیارە وەختێك
دەڵێن 3یان كاریان هەیە ئەو كارانەش كارێك نین كە بتوانێ ئەو گەنجە بە دڵی خۆی
هەڵیبژاردبێ. یا ئەگەر تەحسیلاتی هەبێت لە ریشتەی تەحسیلی خۆیدا كاری پێ
ئەسپاردبێت. لەبەر ئیجبارو پەیداكردنی بژێوی ژیانی رۆژانەیان مەجبوورن روو لە
هەموو كارێك دەكەن. تەنانەت لە ئامارێكدا كە هەیئەتی عیلمی دانشگای ئەمیركەبیر
بڵاوی كردۆتەوە دەڵێ لە ئێستادا حدوودی 75 لەسەد لەو خوێندكارانەی كە لە بەخشی
مەعدەندا خوێندنەكەیان تەواو كردووە بێكارنو كاریان نیە. لەوانەی كە دانشگا
دەوڵەتییەكانیان تەواو كردوە، 40 لەسەد بێكارن. یانی دەبینین كە رادەی بێكاریی
لە نێو توێژی خوێندەواردا ئەو توێژەی كە دەتوانێ فیكرو ئیدەو بەرنامە بدات بە
وڵاتەكەی، زۆر زیاتر لە توێژەكانی دیكەی كۆمەڵگای ئێران دایە. ئەو رادەی
بێكارییە لە كوردستاندا زۆر زیاترە لە بەشەكانی دیكەی ئێران بە دەلیلی ئەوەیكە
ئەگەر لە شوێنەكانی دیكەی ئێراندا كارگەیەك، كارخانەیەك، یان مەركەزێكی كار ـ
ناوەندێكی بەرهەمهێنان ـ هەیە، لە كوردستاندا زۆر كەمترن لە باقی شوێنەكانی دیكە.
بۆیە "گرفتەكان" كە لە پێوەندی لەگەڵ بێكاری لە كوردستاندا بە شێوەیەكی دیكە خۆی
دەنوێنێ كە لە بەشەكانی دیكەی ئێراندا كەمتر دەبینین. رۆژانە لە سنوورەكانی
ئێراندا ژمارەیەك لەو لاوانەی كە بە خاتری پەیدا كردنی كەمترین بژێوی ژیانی
بنەماڵەكەیان سەختترینو خەتەرناكترین كارەكان دەكەنو كاسبكاری دەكەن، دەكەونە بەر
رەگباری هێزەكانی سەركوتكەری كۆماری ئیسلامی ئێرانو دەكوژرێن یان بریندار
دەكرێن. بەداخەوە رۆژانە شاهیدی ئەو رووداوە تاڵو ناخۆشانەین بۆ لاوەكانمان. ئەو
موشكڵانەی كە باسمان كردو وەكوو نموونەیەكن ئەوانە بێجگە لە مەسەلەی بێحورمەتی
كردن بە خەڵك لە بەرچاوی خەڵكدا گاڵتەپێكردن بە جەوانانو مەحرووم كردنی وان
تەنانەت لە لیباس لەبەركردنو نەبوونی كەمترین فەزای تەفریحی سالم مەسائیلێكی
دیكەن كە سەرباری ئەو بارانەن كە لەسەرشانی لاوەكان هەن. بەڵام مەسەلەكە هەر لێرەدا
كۆتایی پێ نایەت، هاوڕێیان پێم خۆشە بزانن كە ئێستا كۆماری ئیسلامی ئێران بەرەو
ئەوەی دەچێت كە گیروگرفتو موشكیلاتێكی كە لەسەر رێگای لاوان هەیەو زۆر بە
كورتی ئیشارەم پێ كردن، خەریكە زۆر زیاتر پەرە پێ بدا.
بەرنامەكانی كۆماری ئیسلامی ئێران كە موتالعە دەكەین، لانیكەم ئەوانەی كە بۆ
خۆیان ئێعلامی دەكەنو ئاشكرا دەبێت پێمان دەڵێ كە زوڵمو ستەم لەسەر خەڵكی
ئێرانو لەسەر توێژی لاو بە تایبەتی هەر بەوەندەی كە ئێستا هەیە كۆتایی نایەو
بەو رەشتر لە چاوەڕوانی لاوەكانی ئێمەدایە لە ئێراندا كە ئەمن ئیشارە یەك دوو
بەرنامە دەكەم، بەڵام ئەگەر ئێوە راگەیەنەكانی خودی كۆماری ئیسلامی چاو لێ بكەن
سایتەكانی ئێنتێرنێت ببینن بە تێعدادێكی زۆر لەو بەرنامانە كە لە خەبەری ناخۆشمان
پێ دەدات لە بۆ داهاتووی لاوەكانی ئێران پێمان نیشان دەدەن. یەكێك لەو گرفتانەی
كە لەسەر رێگادا هەیە مەسەلەی خوێندنی كچانە. رەنگە ئەوەی ئەگەر ئێمە بۆ وڵاتێكی
پێشكەوتوو باس بكەین رەنگە تەنیا پێی پێكەنن، بەڵام لە ئێراندا بۆ كۆماری ئیسلامی
ئێران بۆتە گرفتێكی گەورە. ئەویش بەكورتی ئەوەیكە كچەكان بەخێرایی روو لە خوێندن
دەكەنو رادەی ئەوانەیكە خوێندن تەواو دەكەن زیاترە لە كوڕەكانو ئەوە بۆ كۆماری
ئیسلامی ئێران بۆتە موشكیلێكی گەروە كە لێی دەترسێ. "دەبیری شوورای عالی
خواهران موسلمان" یەكێك لە ناوەندەكانی ژنانە كە كۆماری ئیسلامی ئێران پێكی
هێناوە بە قەولی خۆی بۆ ئیرشادو رێنوێنیی ژنان، دەبیری شورای عالی ئەو
دامەزراوەیە دەڵێ: ئامادەبوونی زۆربەی كچان لە دانیشگاكاندا ئاكامەكەی دەبێ
بەوەیكە ئەوان بەشی هەرە زۆری فەزای كار لە ئێراندا ئەشغال بكەنو حەوزەی
مودیریەتییەكان بە چەنگەوە بگرن، ئەوە دەتوانێ ببێتە گرفتێكی گەورە بۆ كۆمەڵگای
ئێران. یانی ئەگەر كچ فەزای كار بە دەستەوە بگرێت، ئەگەر ژمارەی خوێندەوارەكانیان
زیاتر بێت، بۆ كۆماری ئیسلامی ئێران دەبێتە گرفتێكی گەورە.
لەبەر ئەوەیكە هێشتا دوكتورینی فاتمی، یان دوكترینو فەلسەفەی فاتمەی زەهراو
دوكتورینی ئیسلامی لە زەینی ئەوانەدا شكڵی نەگرتووە. یەكێكی دیكە لە ئەندامانی
ئەو شوورایە دەڵێ ئەوڕۆ رەوتی هەڵكشانی قەبووڵ بوونی كچان لە دانیشگاكاندا یەكێك
لە گرفتەكانی هەرە گەورەی وڵاتی ئێمەیە. دەڵێ لە كۆتایی ساڵی 56دا كچان 37
لەسەدی خوێندكارانی دانیشگاكانیان پێك دەهێنا. لە ساڵی 57دا بۆتە 42 لە سەد،
دوای تێپەڕینی چەند ساڵ لە ساڵی 1386دا یانی 2ساڵ لەوە پێش ئامارەكە گەیشتۆتە 63
لە سەدە، گرفتەكە لەوێ را بۆ داهاتوو دەست پێدەكات كە دەڵێت زیاتر لە نیوەی ئەو
خوێندكارە كچانە لە رشتەی زانستە مرۆییەكاندا دەرس دەخوێنن ئوە رشتەیەش ئەگەر لە
بیرتان بێت حودودی مانگێك لەوە پێش وەلی فەقێ لە كۆبونەوەیەكدا باسی كرد كە ئەو
خوێندكارانەی لە رشتەی زانستە مرۆییەكاندا دەرس دەخوێنن خوێندنەكەیان دەبێتە
هۆكاری پەروەردەكردنی مێشكی غەیرە ئیسلامییو دەبێت بەرگری بكرێت. لەوەتی
خامنەیی ئەو قسەیەی كردوە باس لەوە دەكرێت كە بەوەیكە ئەو مامۆستای زانكۆیانەدا
كە لە رشتەی زانستە مرۆییەكاندا دەرس دەڵێن لە نێو زانكۆكاندا پاكسازیان بكەن بۆ
ئەوەیكە ئەو مامۆستای وابێنن كە بە قەولی خۆیان بتوانێ لە باتی فەلسەفە،
لەباتی زانستە كۆمەڵایەتییەكانی ئەوڕۆیی ئەو بابەتانە لە زانكۆكاندا بڵێنەوە
كەمەبەستی كۆماری ئیسلامیەو بەعەقڵیەتی وان بریتیە لە پەروەردەكردنی
خوێندكارەكان بە فكرو هزری ئیسلامییو وەكوو ئەو خانمە دەیڵێت پەروەردەیان بكەن
بە دوكتورینی فاتمیبۆ عیلاجی ئەم گرفتانە دەیانهەوێ بێجگە لە مامۆستاكان لە
داهاتوودا ئەو خوێندكارانەی كە لەو ریشتەدا دەرس دەخوێنن پاكسازی بكەن بۆ ئەوەیكە
خوێندكارانێك كە موتەعەهید بەئیسلامی كۆماری ئیسلامیی ئێرانن لەوێدا پەروەردەیان
بكەن، دەقی كتێبەكانی زانكۆكانو دەبیرستانەكان كە مەربووت بە زانستە مرۆییەكانە
ئەوانە پاكسازی بكەن ـ وفشارێكی زیاتر لەو پەیوەندیە دا دەكەوێتە سەر ئەو ژمارە
لە خوێندكارانەی كە لەو ریشتانەدا دەرس دەخوێنن ـ مەحدوودیەتو فشاریان لەسەر ئەو
مامۆستایانەی كە ئەو دەرسانە دەڵێنەوە زیاتر دەبێت ئەوە بەرنامەیە كە كۆماری
ئیسلامیی ئێران كردوویەتیو هەر لە ئێستاوە دەستی كردوە بە پیادە كردنی
نیگەرانی هەر ئەو خانمەی كە كە ئیشارەم پێكرد قسەیەكی سرنج راكێش دەكات بەراستی
بۆوەی دەبێت كە لە هەموو دونیادا بڵاوبێتەوەـ دەڵێ فكری ژنێك كە كرم تێی داوە،
ژنێك كە فكرێكی ئۆمانیستیو ئینسان مێحوەری هەبێت حەتمەن كۆمەڵگا دەكێشێتە
ئینحراف یانی لە نەزەر ئەو خانمەوە یان لە نەزەر عەقڵیەتی دواكەوتووی كۆماری
ئیسلامیەوە فكری ئۆمانیستیو ئینسان مێحوەری گۆمەڵگا دەكێشێتە ئینحراف، ئەگەر
ئەتۆ وەكوو ئینسان بیر بكەیتەوە لە ئینسان بیر بكەیتەوە ئەوە ئەو فكرە كۆمەڵگا
دەكێشێتە ئینحراف ئەم شێوە بەرنامانە هەموو جێگای لێ ورد بوونەوەن. كە تۆ بیریان
لی َدەكەیەوە دەزانی خەریكە كۆماری ئیسلامیی كۆمەڵگا بەرەو كوێ دەكێشێ!.
مەسەلەیەكی دیكە لە گرفتەكان زیاتر دەكا لەكۆمەڵگادا بەرنامەیەكە كە ئەویش كۆماری
ئیسلامیی ئێران بە شێوەیەكی رەسمی رایگەیاندوە ئەگەر بە هەڵەدا نەچووبم لە
ماوەی 5 ساڵی داهاتوودا سوبسیت یا ئەوەیكە بۆ خۆیان پێی دەڵێن یارانە قەتع
دەبێت. لە ئێراندا بە هۆی بێكارێكی یەكجار زۆرو نەبوونی داهات رێژیم رادەیەك
پووڵی دیاری كردوە بۆ هێندێك پێداویستی رۆژانەی خەڵكە كە پەرداختی دەكات بۆ
ئەو پێداویستیانەی كە رۆژانە بۆ خەڵك پێویستین وەكوو برنج، رۆن، ئارد بەتایبەتی
دەرمانو سوخت مەبڵەغێك پەرداخت دەكرێت تا بایی ئەو شتو مكانە زۆرتر لەوەی
نەجێتە سەرێ. ئێستا كۆماری ئیسلامیی ئیعلامی كردوە كە لە ماوەی ئەو چەند
سالەی داهاتوودا ئەو سوبسیتانە هەڵدەگرێت لە نەتیجەدا هەر پێداویستییەك بەو نرخەی
كە تەواو دەبێت دەدرێتە خەڵك لە ئاكامدا.
نرخەكان بە شێوەیەكی خێرا دەچنە سەرێ، بەڵام بێكاری لەوە زیاتر دەبێتو بۆ
بێكاری زیاتر دەبێت؟ چوونكە حەشیمەتی ئێران روو لە زیادبوون دایە، بەڵام كار بۆ
خەڵك نیە، لە ئەنجامدا ژیان سەختتر دەبێت، كە ژیان سەختتر دەبێت، خەڵك زیاتر
مقاومەت دەكاتو فشارەكانی كۆماری ئیسلامی زیاتر دەبێت.
بێجگە لەوانە سوپای پاسداران كە هێزی ئەساسیو جێگای ئیعتمادی كۆماری
ئیسلامییە، وەكوو هێزێكی سەركوتكەر كە وەفادار بە ویلایەتی فەقیهە، ئێستا وەكوو
ئۆختاپووسێك چنگی داكوتاوەتر سەر هەموو بەشەكانی وەك دەرمانیو ئابووریو
موخابرات. چوونكە هیچ كەسێك ناتوانێ لە بەرامبەر سوپای پاسداران لە مەیدانی
ئابووریدا رەقابەت بكات، ئەوان بە كەیفی خۆیان شت گران دەكەن، فشار زیاد دەكەن،
تەنانەت كۆنتڕۆلی خەڵكەكەش بەهۆی ئەویەكە ئێستا بە پێی خەبەرێك كە 10 تا 15 رۆژ
لەمەوبەر بڵاو بۆوە، زیاتر لە 50 لە سەدی سەهمەكانی شیركەتی موخابراتی ئێران
كەوتە دەست سوپای پاسداران كە گۆیا سوپای پاسداران كڕیویەتی.
من ئاوای لێك دەدەمەوە ـ هەرچەند كە ئێستاش وایەـ ، دوای چەند ساڵێكی دیكە زیاتر
لە ئێستا نان لە دەستی رێژیمی كۆماری ئیسلامیدا دەبێو تەنیا دەیدا بەو
كەسانەی كە سەری بۆ دادەنوێنن، وەكوو مۆرەیەك لە خزمەتی دان بێ ئەوەی كە
مقاومەتێك بكەن، بێ ئەوەی كە كەمترین رەخنە بگرنو كەمترین ئیعتراز لەو سیستمە
سەدەكانی ناوەڕاست بگرن. ئەوانە بەداخەوە زەنگی خەتەری زۆر ناخۆشە كە ئێمە
دەیبیسینو، فشاری هەرە زۆری ئەو داهاتووە ناخۆشە لەسەر شانی توێژی لاوە. من
لێرەدا بۆیە باسی ئەو گرفتانە ناكەم كە نائومێدی دامان بگرێت، كە لاوەكانمان
نائومێد بن، بەڵكوو دوای باس كردنی ئەو چەند نموونەیەك ویستم باس خەڵكی ئێران
بەگشتیو لاوەكان لەو مەترسییەیانەی كە لە داهاتوودا چاوەڕوانیان دەكات، ئاگادار
بكەمەوە، بەڵام نە لەبەر ئەوەی كە سەردانەوێنن، نائومێد بنو دڵسارد ببنەوەو
پێیان وابێت رێگەیەك نیە. نەخێر، رێگا هەیە، ئەو زەنگە مەترسیدارانە بە ئێمەی
ئێرانی بەتایبەت لاوەكان دەڵێت كە لە فكردا بن كە وەزعییەتەكە لەوەی كە ئێستا
هەیە، ناخۆشترو خراپتر نەبێت.
چۆن دەكرێت كار بكەین بۆ ئەوەی وەزعییەتەكە باشتر بێت، كۆماری ئیسلامی نەمێنێ.
یەكێك لە هەرە موهیمترین رێگاكانی چارەسەری ئەو موشكیلانەی كە ئێستا هەیە،
تەشەكولو یەكگرتوویی خەڵكو بەتایبەت لاوەكانە. یەكگرتوویی لە تەشەكولاتی
كۆمەڵایەتییو سیاسیدا، یەكگرتن لە
NGOو
ئەحزابە سیاسییەكاندا. لاوەكانی ئێمە دەبێت ئەوەی باش بزانن كە پێكهێنانی
ئاڵوگۆڕو حەرەكەت بۆ پێشەوە، موقاومەت بەتایبەتی لە مقابیلی كۆماری ئیسلامیی
ئێراندا بە تاك تاكو بە فەردو بە بێ بەرنامە بەڕێوە ناچێت. ئێوە هەمووتان شاهیدن
كە ماوەی 30 ساڵە خەڵكی ئێران مقاومەت دەكا، لە موقابیلی كۆماری ئیسلامیدا
بەهایەكی یەكجار زۆر گرانی داوە، لەو رێگایە بە هەزاران شەهیدی داوە، تەوهینو
بێحورمەتی بە كەرامەتی میلیۆنها كەس كراوەو لاوەكان لە هەموو فورسەتێكدا كە
بۆیان لواوە، هاتوونەتە سەر شەقامەكانو دەنگی ناڕەزایەتیی خۆیان دەربڕیوە، لە
شوێنی كاریان، لە دانیشگاكان، لە مەدرەسەكان، دژی كۆماری ئیسلامیی ئێران
وەستاونەتەوە، بەڵام چوونكە یەكگرتوو نەبوون، چوونكە لە تەشەكولێكی سیاسیدا
نەبوونە، زۆر راحەت كۆماری ئیسلامیی ئێران سەركوتی كردوونو بۆ ماوەیەك بێدەنگی
كردوون. بەربەرەكانێیەك كە لەدوای بەناو هەڵبژاردنی دەیەمین خولی سەركۆماری
كۆماری ئیسلامیی ئێران حدوودی 4 مانگ لەوەپێش لە ئێرانێ بەڕێوە چوو. بە میلیۆن
خەڵكی ئێران كە زۆربەی زۆری ئەوان توێژی لاو بوون، رژانە سەر شەقامەكانو
تەزاهوراتیان بە دژی كۆماری ئیسلامیی ئێران كرد. خەبەرەكان باس لەوە دەكەن كە بە
دەیان كەس لە خیابانەكانو لە تەزاهوراتەكاندا كوژراون. لە زیندانەكان لە ژێر
ئەشكەنجەدا گیانیان لە دەست داوە. ئێستاش بە هەزارانیان لە زیندانەكانن، بەڵام
دەبینین چونكە حیزبێكی دێموكراتو ئازادیخواز ئەو بەربەرەكانێیە هیدایەتو رێبەری
ناكا، وردە وردە رادەی بەشداران دادەكشێت. لە چەند رۆژی رابردوودا كە دانیشگاكان
كرانەوە، ئێمە شاهید بووین كە تەزاهوراتەكان لە دانیشگاكان بە تێعدادێكی كەم بوون.
لە خۆڕا نیە كە كۆماری ئیسلامیی ئێران دەگەڵ هاتنەسەركاری، سەختترین
بەربەرەكانێی دەگەڵ ئەحزابە سیاسییەكان كرد. هەرچی ئەحزابی سیاسی بوو یەكێك
لەوان حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێرانی مونحەلە راگەیاندو، لەو دەمەوە تا ئێستا
ئیجازەی نەداوە هیچ حیزبێكی سەربەخۆ، دێموكراتو ئازادیخواز لەئێراندا شكڵ بگرێت
و، بەربەرەكانی سەختی خۆی، بەپێی بەرنامەڕیزییەكی كە لە سەتحی سەرەوەی
شورای عالی ئەمنیەتی میللی ئێراندا كراوە، لەدژی ئەحزابی سیاسی بەكاری
دێنێت. هەزینەیەكی یەكجار زۆرو ئینیرژیەكی زۆری تەرخان كردووە بۆ لەبەین بردنی
ئەحزابی سیاسی مەوجوود، لەچەپەوە بیگرە تا ئەحزابی دێموكراتو ڕاست. هەر لەسەر
حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران ئێوە شاهیدن كە لە تیرۆری رەهبەرانی
پایەبەرزی حیزبی دێموكرات، كادرەكانی سەتحی سەرەوەو خەڵكی ئاساییو ئەندامانی
سادەی حیزبی دێموكراتەوە بیگرە تا ئەفرادی عادی ئێعدامی كردوون، كوشتوونیو
تیرۆری كردوون، بۆئەوەی كە تەشەكولهایەكی كە هەیە لەبەینی بەرێ. كۆماری
ئیسلامی تەنیا لەتەشكولی سیاسی دەترسێت، چوونكە باش دەزانێ كەتەنیا تەشەكولە
دەتوانێ دژی كۆماری ئیسلامی مقاومەتێكی پێشكەوتنخوازانە بەرێتە پێشێ. دژی
پێكهێنانی حیزبە. دژی ئەندامەتی خەڵكە ـ جەوانەكانە ـ لەحیزبەكاندا، لەngo
كانی پێشكەوتوودا. بەداخەوە ئێستا دەبێ بڵێم كەسانێك كە خۆشیان گۆیا بە رووناكبیر
دەزانن، باس لە ئەوە دەكەن كە حیزبایەتی چیەو حیزبایەتی بەكار نایەو خەڵك تەشویق
دەكەن بۆ ئەوەیكە لە حیزبایەتی دوور بكەونەوە. زۆرجاری وایە باس دەكەن ئێمە
كوردایەتی دەكەین، حیزبایەتیمان بۆچیە؟. لەژێر ئەو عینوانەدا، ئاگاهانە یان
نائاگاهانە، دروست یارمەتیدەری سیاسەتی دواكەوتوانەی كۆماری ئیسلامی ئێرانن
ئەوانە. هەر چۆن كۆماری ئیسلامی ئێران بەدژی تەشەكولو یەكگرتوویی خەڵك لەنێو
تەشەكولەكاندا كاردەكاو فەعالیەتی هەیە بەتەبلیغات، بەسەركوتكردن، بەزیندانی
كردنو بەئێعدام، بەدانە پاڵی ئەنواعی ئیتهامات بەحیزبە سیاسیەكان، ئەو گۆیا
بەناو رووناكبیرانەش عەینی لەو مەسیرەدا حەرەكەت دەكەن. لەحاڵێكدا مەسەلەی
حیزبایەتی ئوسوولەن پاڵ پێوەنەری پێشكەوتنی سیاسی لەسەرانسەری جیهانی
پێشكەوتوو دایە. هەر بە یەك موتالعەی سەتحی، بەگوێ گرتن لە ئەخبار لەوەزعیەتی
دەرەوە، دەبینین كە ئەگەر پێشكەوتنی سیاسی هەیە، ئەوو حیزبەكان پێكیان هێناوە.
هەموو حەرەكەتێك بەوەسیلەی حیزب دەكرێ. لە ئەمریكا را بیگرە تا دەگاتە وڵاتانی
ئوروپاییو هەموو ئەو وڵاتانەی كە دێموكراسییەكی تەواو یا دێموكراسییەكی
نیوبەندیان تێدا هەیە. دێموكراسی بەبێ حیزب پێك نایە. رەنگە ئێمە هەموومان، هەموو
خەڵكی ئێران، هەموو خەڵكی دنیا رەخنەی هەبێ لە حیزبێك، ئیرادێكی هەبێ. ئێمە
بۆخۆشمان وەك حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران رەنگە ئیرادمان هەبێ، رەخنەمان
هەبێ لەسەر حیزبەكەمان. یا یەكیەتیی لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێران رەنگە
ئەندامەكانی رەخنەیان هەبێ لەسەر رێكخراوەكەیان، دێن رەخنەكانیان باس دەكەنو
هەموو پێكەوە دەست دەدەنێ بۆ ئەوەی ئەو رەخنانە لەبەین بەرنو ڕۆژ بەڕۆژ هەنگاو
بەهەنگاو بەرەو پێش بچن. بەڵام نەفی كردنەوەی تەشەكولو یەكگرتوویی، بەمەعنای
ئەوەی كە خەڵكەكە تاق تاق بخەیتەوە بۆئەوەی كە ببێتە پارویەكی چەورو راحەت
بەگەرووی كۆماری ئیسلامی ئێراندا بچێ، بەبێ ئەوەیكە دەنگی ئیعترازی لێ
هەستێت. بۆیە پێویستە لاوەكانی ئێمە لەو مەوریدەشدا هوشیار بن. وریا بن كە بەنێوی
روناكبیر بەنێوی دڵسۆز زۆركەس هەن كە كەمینیان بۆ داناونەتەوەو، پێیان وایە
كەدەتوانن بەو قسانە فریویان بدەن. هەرچەند بەخۆشیەوە كۆمەڵگای لاوی ئێران
بەتایبەتی لاوەكانی كوردستان زۆر لەوە وشیارترن كە فریوی ئەوجۆرە قسانە بخۆن،
بەڵام بەهەرحاڵ ئەوانە زەنگی مەترسین. دوژمنانی ئێمەو عەوامیلی كۆماری ئیسلامی
ئێران تەنها ئەو كەسانەنین كە لە لیباسی پۆلیسیدا بەباتۆمو دەمانچەوە هێرش دەكەنە
سەر خەڵك، سەركوتیان دەكەنو لەزیندانەكاندا ئەشكەنجەیان دەكەن، بەڵكوو عەوامیلی
كۆماری ئیسلامی ئێران لە شكڵو لیباسی جیاوازدا بەنێوی جیاواز كەمینیان
بۆلاوەكانی ئێمە داناوەتەوە. لاوەكانی ئێمە دەبێ لەو پەیوەندییەدا وریا بن. بۆیە
بۆ گۆڕینی سیستمی كۆماری ئیسلامی ئێرانو پێكهێنانی هەر ئاڵوگۆڕێك
لەوەزعیەتی ئێستادا كە هەموومان بەتایبەتی لاوەكان رەنجی لێدەبەن، رێگا ئەوەیە
كەپەیوەست بن بە تەشەكولهای سیاسی. وەختێك ئێمە بەتەنێ بین، وەك عەرزم كردن،
پارویەكی زۆر راحەتین كۆماری ئیسلامی قوتمان دەدا. بەڵام كە بووین بە 10 بووین
بە سەد بووین بە سەدان هەزارو ملیۆن كۆماری ئیسلامی لە موقابیلماندا بەچۆكدا
دێ. شاهیدی زیندووی ئەو مەسەلەیە حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێرانە. لەماوەی
سی ساڵی رابردوودا بە هەزاران كەس لە ئەندامانو تێكۆشەرانی حیزبی دێموكراتی
كوردستانی ئێران بەهۆی پیلانە جۆراوجۆرەكانی كۆماری ئیسلامی شەهید بوون، لە
زیندانی كراونو تێداچوون، بەهەزاران كەس لە لاوەكانی كوردستان بە دەیان هەزار
دەتوانم بڵێم، هاتوونەتە ریزی حیزبی دێموكرات بونەتە پێشمەرگە، بوونەتە كادر،
دوایە رۆیشتوونەتەوە ئێران، رۆیشتوونەتە ئورووپا، دانیشتون لە شوێنە جۆراوجۆرەكاندا
كاردەكەن. هۆی سەرەكی مانەوەو بەقای حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران كە
ئێستا وەكو یەكێك لە بەهێزترین هێزەكانی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانی لە مەیدان دایەو
كۆماری ئیسلامی ئێران لێی دەترسێ، ئەوەیەكە حیزبە، ئەوەیە كە ئەفرادەكەی یەك
یەك كارناكەن، بەڵكوو كارەكە كاری جەمعی هەزاران نەفەرە، هەزاران مێشكە،
فەعالیەتو تێكۆشانی جیسمی هەزاران كەسە، یەكیەتی لاوانی دێموكراتی كوردستانی
ئێران ئێستا یەكێك لەبەهێزترین یەكیەتییەكانی لاوانی كوردە لە ئێراندا. ئەوانە
نیشانەی تەشەكولە، موقایسە زۆر سادەیە گومانی تێدا نیە ئەگەر كۆماری ئیسلامی
ئێران لە رۆژی ئەوەڵەوە كەحیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێرانی مونحەلە راگەیاند،
حیزبی دێموكرات تێكچووباو خڵاس بووبا، وەكوو هێندێك لە حیزبە سیاسییەكانی ئەو
دەمی، ئەفرادەكەی پەراكەندە بووبان، ئێستا ئاسارێك لەحیزبی دێموكراتی
كوردستانی ئێران نەمابوو، هەروەكوو لەو حیزبانەی ئەودەمی نەماوە، یا ئەگەر ماون
ئەوەندە زەعیفن كە هیچ تەئسیرێكیان نیەو لەهیچ كوێ دەنگیان نیە. بۆیە جارێكی دیكە
تەئكید دەكەم لەسەر ئەو مەسەلەیە كە لاوەكانی كوردستان دیارە لاوەكانی ئێران
بەگشتیو كوردستان بەتایبەتی لە تەشەكولەكاندا بەشدار بن، كاری جەمعی بكەن.
دیارە كاركردن لە تەشەكولدا لە حیزبدا تەبیعەتەن كارێكی زەحمەتترە لەوەیكە كەسێك
بەشێوەی فەردی بۆخۆی كار بكا. كەسێك كە بەتەنێ كار دەكا ئازادە چ دەڵێ، چ
دەكا، چ دەنوسێ. بەڵام وەختێك واریدی چوارچێوەیەكی تەشەكولی سیاسی دەبێ
كارەكەی لە چوارچێوە دایە. بەڵام كارەكە كاری نەفەرێك نیە، كاری جەمعەو ئەو
جەمعە هێزو توانا دەبەخشێ. ئەو هێزەیە كەدەتوانێ لە موقابیلی كۆماری ئیسلامی
ئێراندا موقاومەت بكاو ڕاوەستێ، تێك نەشكێ، دەتوانێ لەئاڵوگۆڕەكانی داهاتووی
ئێراندا دەسكەوتی زیاتر دەستەبەر بكا بۆ خەڵكەكەی، بۆ جەوانەكان. با لەبیرمان
نەچێ هاوڕێیان، دنیا دنیای تەعادولی قوایە. زۆرجار وڵاتانی بێگانە
ئورووپاییەكان، ئەمریكاییەكان، سازمانی میلەل باس لە مافی مرۆڤو حقووقی بەشەرو
ئەو جۆرە شتانە دەكا. دیارە ئەوانە بایەخیان یەكجار زۆرە بەڵام تا ئێستا نەماندیوە
كە هێرش بكرێتە سەر حكومەتێكی دیكتاتۆر لەبەر ئەوەی مافی مرۆڤ پێشێل دەكاو
بیڕووخێنن، مەگەر ئەو كاتەی كە پێشێل كردنی مافی مرۆڤ ببێتە بەهانەیەك بۆ
زلهێزەكان تا بڕوخێنن. بەڵام زۆرمان دیوە كە تەشەكولەكان، حیزبە بەهێزەكان بە
موقاومەتەوە توانیویانە حكوومەتە دیكتاتۆرەكان بەچۆكدا بێنن. ئەوەی كە ئەوڕۆكانە
لە دنیای دەرەوەداو لە نێوخۆدا بەتایبەتی بۆ ئێمەی كورد كە گەلێكی چەوساوەین،
تەنیا هێزە دەتوانێ دەستەبەری دەسكەوتەكان بێ. ئەگەر بەهێز بین كۆماری ئیسلامی
ئێران حیسابمان لێ دەبا، لە ئاڵوگۆڕەكانی داهاتوودا دەتوانین دەسكەوتی زیاتر بۆ
خەڵكەكەمان بەدی بێنینو لەو رۆژە رەشیەی خەڵكەكەمان ڕزگار بكەین. ئەگەر بەهێز
نەبینو یەك یەك خەریكی كاربین هیچ كەس حیسابێكمان بۆناكا. كەس بەدواماندا نایەت
بڵێ وەرە ئەوە حەقو حقووقی تۆیە، وەرە بتدەمێ. هێزیش لەچی دایە؟ هێز لەتەشەكول
دایە، هێز لە یەكگرتن دایە. جا بۆیە تەنیا ڕێگایەك كە بۆ رزگاری لە بەردەست دایە
ئەوەیە كە لاوەكانی ئێمە، خەڵكی ئێمە لە تەشەكولە سیاسییە پێشكەوتخوازەكاندا ببنە
ئەندامو كارەكەیان لەكاری فەردی رابگوێزنەوە بۆكاری جەمعی.
یەكیەتی لاوانی دێموكراتی كوردستانی ئێران لەنێو ئەو تەشەكولانەدا یەكێك لە
تەشەكولە هەرە ریشەدارو بەهێزەكانەو من تەوسیە دەكەم بە لاوەكانی كوردستان لەهەر
جێگایەك كەهەن مولحەق بن بەو رێكخراوەیەو ریزی خۆیان بەهێز بكەن، بۆ ئەوەی بتوانن
ئەو هەزینەی قوربانیدانە كە قیمەتەكەی زۆرگران بۆتەوە بۆ رزگاری، ئەوە كەمتر
بكەنەوە. مەودای دەسەڵاتداریو رمبازێنی كۆماری ئیسلامی ئێران بەرتەسكترو
كورت تر بێتەوە. ئەوە رێگاكەمانە. هەرلەو پێوەندیەدا دەمهەوێ ئیشارە بەوە بكەم كە
دایكو باوكەكان منداڵەكانیان تەشویق بكەن بۆئەوەی بێنە نێو ریزی تەشەكول گەلی
سیاسی، بەتایبەتی لاوەكانی كوردستان بێنە ریزی یەكیەتیی لاوانی دێموكراتی
كوردستانی ئێرانەوە. زۆرجار وایە لە بنەماڵەدا نیگەرانن لەوەی كە ئەگەر
منداڵەكانیان مولحەق بن بە رێكخراوێكی سیاسی تووشی گیروگرفت دەبن، تووشی،
تووشی زیندان دەبن. بەڵام لێ وردبوونەوەیەكی سەرەتایی ئەگەر چاولە دەوروبەری
خۆی بكا حیسابێكی زۆر راحەتی دێتەدەستی كە سەرجەمی ئەو منداڵانەی، ئەو
لاوانەی دوچاری ئیعتیادبوون ، كە ئێستا لەزیندانەكان بەشێوەی فەردی ئەشكەنجەو
ئازار دەدرێنو، رەنگە كەسیش پێیان نەزانێ، ئەو لاوانەی كەلە ئەسەری بێكاری داو
ئەو گیروگرفتانەی كەلە سەرەتای قسەكانمدا ئیشارەم پێكرد دوچاری نەخۆشی دەروونی
بوون، رادەی گیروگرفتێك كەلە حیزبە سیاسیەكاندا هەیە بۆ لاوەكان زۆرزۆر لەوە
كەمترە. لەحاڵێكدا كاروتێكۆشان لە تەشەكولەكانی سیاسیدا ئومێدبەخشترەو، چونكە
كاری جەمعییە روحیەی سالمو ئینێرژی تەواو دەدا بە جەوانەكانمان. لە كاری
تەشەكولدا هێزەكان كۆدەبنەوە سەریەك، ئەگەر نەفەرێك زەعیفیش بێ بەهێزی ئەوانی
دیكە بەهێزتر دەبێ. بێجگەلەوە ئێمە وەزیفەمانە كاربكەین بۆئەوەی كە خەڵكەكەمان
لەو رۆژ رەشیە نەجات بدەین و، سروشتییە لەو مەیدانەدا دەبێ قەبوڵی گیروگرفتو
موشكلاتیش بكەین. ئێستا كۆماری ئیسلامی ئێران بەپێی ئەو بەرنامانەی كە ئیشارەم
پێكرد بۆ داهاتوو هەیەتی بۆ سەخت كردنی ژیان لەوەش سەختر كە ئێستا هەیە هێندێك
تەرفەندی دیكەشی هەیە بەتایبەتی بۆ لاوان، یەكێك لەوتەرفەندانە مەسەلەی بەسیجە،
ئێمە باش ئاگادارین ئەوانەی لە ئێران بەتایبەتی لە كوردستانی ئێراندا ئەو
جەوانانەی كە دەكێشرێنە ریزی بەسیج بەشی زۆریان دژی كۆماری ئیسلامین، بەڵام
گیروگرفتی ژیان، سەختی مەعیشەت، بێ ئومێدی لەداهاتوو كارێكی كردووە كە ئەوان
بێنە ریزی بەسیج بۆ ئەوەی بتوانن بەو هۆیەوە ئومێدێك بۆ داهاتووی خۆیان دەستەبەر
بكەن. كە ئەو ئومێدە ئومێدێكی كازبە. لاوە خۆشەویستەكانمان دەبێ بزانن كەبوون
بەبەسیج رەنگە ئیمتیازێكی مادی كەم بۆ ئەوان بەدی بێنێ، بەڵام بێجگە لەوەیكە
سەر شۆڕییە، یارمەتیدان بەو كۆماری ئیسلامی ئێرانەیە كە نانەكە لە دەستی وی
دایە ئەگەر لەخزمەتی دا نەبی نانەكەت لێ دەبڕێ. خودی ئەو جەوانە كوردانەی كە
بوونەتە ئەندامی بەسیج دەبێ ئەوەی بزانن كە ئەو نانەی كە بەدەستی دێنن، ئەو
داهاتووەی كە ئومێدیان پێ بەستووە بەهۆی چوونە ریزی بەسیجەوە بەدی بێنن، ئەوە
هیوایەكی كازبە، لەواقیعدا یارمەتی دانە بەكۆماری ئیسلامی ئێران، یارمەتی دانە
بەمانەوەی زۆرتری رێژیمو بەهێزكردنی ئەو ریژیمەیە. رەنگە بەشێك لەوانە بۆخۆشیان
نەزانن، كەبەو كارەی كە دەیكەن نا ئاگاهانە خزمەت دەكەن بەكۆماری ئیسلامی ئێران.
بۆیە قسەی من ئەوەیە كەحاشا بكەن لەو نانەی كەلەو رێگایەوە بەدەستی دێنن. نانی
سەرشۆڕی نەدەوامی هەیە، نەجێگای ئیفتخارو شانازییە. بۆیە هەرچی زووتر ئەو
پیلانەی رێژیم بۆخۆیان لەقاوبدەن لەجیاتی ئەوەی كەبچنە ریزی بەسیج بۆ یارمەتی
دانی كۆماری ئیسلامی، بچنە ریزی موقاومەتو، ئەو تەشەكول گەلانەی كەلە موقابیل
كۆماری ئیسلامی ئێراندا نا دەڵێن. گاڵتەكردن بەدابو نەریت، فەرهەنگو كولتووری
كوردی حەتا لە هێندێك جێگا بەعەیب زانینی ئەوەی كە یەكێك كوردە، بەعەیبی بزانێ
كەكوردە، دیارە ژمارەی ئەوانە زۆركەمن، بەڵام من بەوەزیفەی خۆمی دەزانم لەو
كۆبونەوەیەدا روو لە لاوانی خۆشەویستی وڵاتەكەم لەوخەتەرانە ئاگادارییان بكەمەوە.
پۆشینی لیباسی كوردی، بەزمانی كوردی قسەكردن، فەرهەنگو دابونەریتی
پێشكەوتوخوازانەی كوردەواری، ئێمە لە باقی نەتەوەكانی دیكە جودا دەكاتەوەو،
پێناسەی ئێمەیە. ئەگەر ئێمە لیباسی كوردیمان نەما، زمانەكەمان فەرامۆش كرد، ئەگەر
دابونەریتو رێورەسمە پێشكەوتنخوازەكانمان فەرامۆش كردو نەفیمان كردەوە،
كوردایەتییەكەمان لە چی دایە؟. چاو لێبكەن خۆ بەگاڵتە نیە كە كۆماری ئیسلامی
ئێران لە مەدرەسەكان، لە دانیشگاكان مورەتەب دەڵێ بەفارسی قسە بكەن. خۆ لە خۆڕا
نیە كە ئەگەر لە قانونی ئەساسیدا بۆ خۆیان باس لە خوێندن بە زمانی زگماك لە
مەدرەسەكان دەكەن ئێستا دوای سی ساڵ ئەو ماددەیەیان جێبەجێ نەكردووە. خۆ لە خۆڕا
نیە ناهێڵن لە مەدرەسەكاندا لیباسی كوردی لەبەر بكەن. كۆماری ئیسلامی ئێران
پیلانی هەیە بەو پیلانەی دەیهەوێ كوردو باقی نەتەوەكانی دیكە لە نەتەوایەتی
خۆیان بشواتەوەو نیشان بدا كە هەموو هەر یەك نەتەوەین، هەموو هەریەك شتین، هەموو
یەك زمانمان هەیە. ئەگەر بمانهەوێ، كە حەتمەن دەمانهەوێ هەموومان، وەكوو كورد
بمێنینەوە شانازی بەكوردایەتی خۆمان بكەین، دەبێ دیفاع لەو دابونەریتانە بكەین،
دیفاع لەو فەرهەنگو كولتوورە بكەین كە پێناسەی ئێمەی پێكهێناوە. كامە لیباسی
دنیا هەیە لە لیباسی جوانی كوڕانو كچانی كوردستانی جوانتربێ؟ بۆ لیباسی
خۆمان لەبەر نەكەین؟ با بەلیباسی خۆمان بچینەوە مەدرەسە، ئەگەر چووینەوە چمان لێ
دەكەن؟. ئەگەر لەمەدرەسەیەكدا، لەدەبیرستانێكدا، فەرزكەین 2000 قوتابی تێدایە
بەلیباسی كوردی چوونەوە، چ دەكەن؟، 2000 نەفەرەكە دەزیندان دەكەن، مەدرەسەكان
دادەخەن؟ شتی وانابێ. باجوابی كۆماری ئیسلامی نەدەینەوە لە مەدرەسەكان بە
زمانی كوردی قسە بكەین. ئەوە نیە لە قانونی ئەساسیدا بۆخۆی ئیجازەی داوە
خوێندنو نوسین بەزمانی كوردی هەبێ! ئەگەر ئێمە لەمەدرەسەكاندا بەكوردی قسە
بكەین، بەكوردی بنووسین، ئەو ماددە قانونیەی كۆماری ئیسلامی ئێرانمان وەدی
هێناوە. ئێمە بۆ بەدەستهێنانی داخوازیەكانمان دەبێ هەوڵ بدەین، دەبێ موقاومەت
بكەین، نەك تەسلیم بین. ئەوە رێگایە بۆ رزگاریمان. یا هێندێك شتی دیكە كە ئەوەش
بەشێك لە پیلانەكانی كۆماری ئیسلامییە، كەسانێك بەناوی رووناكبیرەوە نەفی
وجوودی قارەمانەكانی شەڕی نەتەوایەتی ئێمە لە مێژوودا بكەن. گەلی كورد
لەماوەی سەد ساڵی رابردوودا گەورەترین قارەمانەتی كردووە لەموقابیل دوژمنانی
خۆیدا. لە موقابیل دوژمنانی مافی نەتەوایەتیەكەیدا، بە سەدان لە سەركردەكان لەو
مەیدانەدا شەهیدبوون. ئێستا كۆماری ئیسلامی ئێران، لەهەوڵی ئەوەدایە كە ئەو
رابردوویە بشواتەوە، ئەو فەرهەنگەو موقاومەتو خۆڕاگرییە بكا بە سفر. كەسانێكیش
نائاگاهانە لەو راستایەدا قەڵەم لێدەدەنو قسەدەكەنو بۆ نیشاندانی گەورەیی خۆیان
نەفی رابردوو دەكەنەوە. هاوڕێیان لە دنیای پێشكەوتووی ئەمڕۆدا لە ئەمریكادا، لە
ئورووپادا، لەنێو زۆربەی نەتەوەكانی وشیارو ئاگا، كەسانێك كە لە رابردوودا كاریان
كردووە بۆ ئیستقلالی وڵاتەكەیان بۆ بەدەستهێنانی مافی نەتەوەكەیان بۆ
ئازادكردنو ڕزگاركردنی نەتەوەكەیان وەكو سەمبولو هێمای موقاومەت موجەسەمەیان لێ
سازدەكەن، كتێبیان لەسەر دەنوسن، منداڵەكانیان فێردەكەن كەلەو رێبەرانە فێربن،
بەڵام جارجار ئێمە هێندێك دەنگی نەشاز دەبیسین كە دروست لە خلافی ئەو راستایەدا
دەچێتە پێشێ. دەنگێك كە دەیهەوێ سەربەرزیەكانمان، شانازیەكانمان لێ بستێنێتەوە،
نەك هەر ئەوەی ئێستا هیچمان ناداتێ، بۆ داهاتوو هیچمان بۆ پێشبینی ناكا، مافمان
پێشێل دەكا دەیهەوێ لە نەتەوە بمانشواتەوە، دەیهەوێ رابردوەكەشمان لێ وەرگرێتەوە،
دەیهەوێ كۆماری كوردستانمان لێ نەفی بكاتەوە، خەبات وتێكۆشانی شێخ سەعیدی
پیران، سمكۆی شكاك وهەزاران قارەمانی گەورە كە لە رێگای بەدەستهێنانی مافی
نەتەوایەتی تێكۆشاون، ئەوانەمان لێبكاتەوە بەهیچ. وەكوو توێژی خوێندەوارو وشیاری
نەتەوەكەمان ئەو دوژمنانە باش بناسنو دەستیان روو بكەن لە كۆمەڵگادا. ئێمە
ناتوانین بەسەركەوتن بگەین مەگەر بەربەرەكانێكەمان ئەوەندە وەسیع بێ كە لە
موقابلی هەموو ئەو دوژمنانەدا، بەربەرەكانی بكەین. من بەگوێرەی ناسیاریەكی كە
لەسەر لاوانی كورد لە كوردستانی ئێراندا هەمە، ئەو زەرفییەتو ئاگاهیو
وشیاریەیان تێدا دەبینم. من باش دەزانم كەسەرەڕای ئەنواعی پیلانەكانی كە تاكوو
ئێستا لانیكەم لەماوەی سی ساڵی ڕابردوودا، لەسەر رێگای لاوەكانی كوردستانی
ئێران لە شكڵی جۆراوجۆردا دانراوە، لاوەكانی ئێمە فریویان نەخواردوەو، ئێستا
وریاتر، وشیارترو تێكۆشەرتر لە سی ساڵ لەوەپێش لە مەیداندا دەیان دەبینم. بۆیە من
ئومێدم بە سەركەوتنی لاوەكانمانو، گەلەكەمان زۆر لە رابردوو زیاترە. بەڵام لە
هەمان كاتدا دەبێ ئەو وردە دوژمنانەش كە لە كەمینمان دانو، زۆرجار وەكوو گورگ لە
لیباسی مەڕدا خۆیان پیشان دەدەن، بیان ناسین. مەبادا بكەوینە داویانو تووشی
زەرەر بین. ئەمن قسەی یەكجار زۆرە بۆ لاوان بەتایبەتی كە ئێوە لاوانی خۆشەویست،
هەمیشە مەوردی عەلاقەی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێرانو شەخسی خۆم بوون.
هەمیشە ئارەزووم بووە لەگەڵتاندا دابنیشم، قسەبكەم، گوێم لە قسەتان بێ، گوێم لە
نەزەرو رەخنەو پێشنیارتان هەبێ.
