هەڵە
  • JFolder::create: Could not create directory

چاوه‌ڕوانیی رزگارکه‌ری ده‌ره‌کی، کوردی له‌ رۆژهه‌ڵات ته‌ریک کردووه‌

چاپکردن

raman_-_jn_-_islam_-_3رێژیمی کۆماری ئیسلامیی ئێران پاش چه‌ندین ده‌یه‌ به‌ربه‌ره‌کانێ له‌گه‌ڵ رۆژئاوا، پێش‌نووسی رێککه‌وتنێکی له‌گه‌ڵ وڵاتانی 1+5 واژۆ کرد. واژۆکرانی ئه‌و رێککه‌وتنه‌ له‌ نێوان هه‌ردوو لایه‌نی دانووستانکاردا له‌ کاتێکدا هاته‌ ئاراوه‌ که‌ رێژیم له‌ژێر گوشاری هێرشی نیزامی‌و گوشاری ناوخۆیی‌و هه‌روه‌ها هێزی خه‌ڵکدا بوو، ئه‌مه‌ چه‌ندمین جاره‌ رێژیم ئه‌و هێره‌ش‌‌و مه‌ترسییانه‌ ده‌گه‌یه‌نێته‌ لووتکه‌‌و هه‌ر جاره‌ به‌ هێنانه‌ ئارای به‌زمێکی نوێ له‌باری بردووه‌، ئه‌م جاره‌‌و له‌ حاڵی دانووستاندا ته‌شه‌نه‌ی زیاتری کردووه‌ته‌ ناوچه‌که‌‌و ته‌نانه‌ت له‌شکه‌ر کێشیشی کردووه‌ته‌ نێو چه‌ند وڵاتێک. هه‌تا ئێستا چه‌ندین جار ئه‌گه‌ری هێرشی نیزامی بۆسه‌ر ئێران گه‌یشتووه‌ته‌ لووتکه‌، به‌ڵام رێژیم به‌ داساچانێک‌و نواندنی نه‌رمییه‌کی له‌ راده‌به‌ده‌ر به‌ به‌راورد له‌گه‌ڵ رابردوو، ئاوێکی ساردی به‌سه‌ر رۆژئاوا‌و ئه‌مریکادا‌ رژاندووه‌‌و خۆی لێ ده‌رباز کردووه‌‌و سه‌لماندوویه‌تی بۆ مانه‌وه‌ی خۆی هه‌ر چه‌شنه‌ نه‌رمی‌و ئینعتافێک ده‌نوێنێ.

رێژیم ئیسلامی به‌ وردبینییه‌وه‌و به‌ له‌به‌رچاوگرتنی هه‌موو ئه‌گه‌ره‌کان‌و ئه‌و هه‌موو هه‌ڕشه‌‌و گوڕه‌شه‌ که‌له‌ سه‌ریه‌تی، به‌ به‌شێکی زۆر له‌ ئامانجه‌کانی خۆی‌‌و به‌ره‌وپێش‌بردنی ئایدیۆلۆژیاکه‌ی له‌ ناوچه‌که‌دا گه‌یشتووه‌. ئه‌و رێژیمه‌ له‌لایه‌ن ئه‌و وڵاتانه‌وه‌ که ‌له‌گه‌ڵی دانیشتوون، به رێژیمێکی تیرۆرۆست‌په‌روه‌ر‌و پاڵپشتی تیرۆریزم له‌ جیهان‌و ناوچه‌ تاوان‌بار ده‌کرێ، به‌ڵام به‌ پێچه‌وانه‌ی ئه‌و هه‌موو ئیدیعایه،‌ له‌گه‌ڵی داده‌نیشن‌و ده‌گه‌ن به‌ رێککه‌وتنیش. ئه‌م نه‌رمی نواندنه‌ی ئێران‌و رۆژئاوا‌و ئه‌مریکا (دوژمنی ژماره‌ یه‌ک) له‌گه‌ڵ یه‌کدی، ده‌مانهێنێته‌ سه‌ر ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ که‌ له‌ئه‌گه‌ری پاراستنی به‌رژه‌وه‌نده‌ییه‌کانیان ئه‌م رێککه‌وتنه‌ سه‌ر بگرێ‌و هه‌ر وه‌کوو له‌ سیاسه‌تدا ده‌گوترێ: ''دۆستی ئه‌مڕۆ دوژمنی سبه‌ینێ‌و دوژمنی دوێنێ دۆستی ئه‌مڕۆ''، بۆ که‌م‌ڕه‌نگ کردنه‌وه‌ی ته‌شه‌نه‌ی وڵاتێکی رکابه‌ری وه‌کوو عه‌ره‌بستانیش له‌ ناوچه‌که‌کدا بووبێت، هیچ به‌ دوور نییه،‌ ببنه‌ هاوپه‌یمانیش. چونکه‌ ئێران‌و وڵاتانی زلهێزی جیهانیش له‌م دوایی‌یانه‌دا ئه‌وه‌یان نیشان دا. وڵاتانی رۆژئاوایی مادام که‌ به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانیان پارێزراو بێت، ده‌توانن له‌گه‌ڵ دیکتاتۆرترین وڵاتیشدا رێک بکه‌ون‌و هاوپه‌یمانیشی له‌گه‌ڵ پێک بێنن (ئاماژه‌ به‌ عه‌ره‌بستانی سعوودی). رێژیم به‌و ئاکامه‌ گه‌یشتووه‌ له‌ پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ به‌رنامه‌ ناوکییه‌که‌ی نه‌ر‌می نیشان بدا‌و ئه‌مه‌ش دوورکه‌وتنه‌وه‌ی ده‌ستڕاگه‌یشتنی ئه‌و رێژیمه‌ به‌ چه‌کی ناوکیی لێ ده‌که‌وێته‌وه‌. به‌و مانایه‌ مانه‌وه‌ی زیاتری رێژیم، یان دوورکه‌وتنه‌وه‌‌و ته‌نانه‌ت وه‌لانانی به‌کارهێنانی بژارده‌ی نیزامی له‌لایه‌ن ئه‌مریکا‌و هاوپه‌یمانه‌کانییه‌وه‌. مانه‌وه‌ی رێژیم له‌ وه‌ها حاڵه‌تێکدا که‌ به‌هێزترین ئه‌گه‌ر له‌م قۆناغه‌ دایه‌، به‌ واتای ده‌ستێوه‌ردانی زیاتری رێژیم له‌ ناوچه‌، پشتیوانیی زیاتری گرووپه‌ تیرۆریستییه‌کان‌و له‌ هه‌مووشیان گرینگتر، زیاتر لاوازبوونی کورد به‌تایبه‌ت له‌ کوردستانی رۆژهه‌ڵاتدا. هه‌ر وه‌ک ئاشکرایه‌ زیاتربوونی زه‌خت‌و گوشاره‌کان بۆسه‌ر خه‌ڵک له‌ ئێران نابێته‌ گرفت بۆ رۆژئاوا‌و ئه‌مریکا، مادام که‌ به‌رژه‌وه‌ندیی‌و ئاسایشی نه‌ته‌وه‌‌و ده‌وڵه‌ته‌کانیان نه‌که‌وێته‌ مه‌ترسییه‌وه‌. ئێستا عه‌ره‌بستانی سعوودی گه‌وره‌ترین هاوپه‌یمانی ئیسلامی‌و عه‌ره‌بیی ئه‌مریکایه‌. زه‌رفیه‌تی ئێران له‌ بواری مافی مرۆڤه‌وه‌ وه‌کوو وڵاتێکی ئیسلامی له‌مه‌ڕ گێڕانی ئه‌و رۆڵه‌ (هاوپه‌یمانی ناوچه‌یی) له‌ عه‌ره‌بستان ئه‌گه‌ر زیاتر نه‌بێ، که‌متر نییه‌، چونکه‌ ئه‌و پێشێلکارییه‌ی که‌له‌ عه‌ره‌بستان له‌ بواری مافی مرۆڤدا ده‌کرێ هیچ کات که‌متر له‌ ئێران نه‌بووه‌‌و ئه‌مه‌ش بۆ هاوپه‌یمانیی ئه‌مریکا له‌گه‌ڵ عه‌ره‌بستان نه‌بووه‌ته‌ به‌ربه‌ست.

 

raman_-_chawarwani_2


وێکچوونێکی دیکه‌ی عه‌ره‌بستانی سعوودی‌و رێژیمی ئیسلامی له‌ ئێران پشتیوانیی گرووپه‌ تیرۆریستییه‌کانی رۆژهه‌ڵاتی نێوه‌ڕاسته‌ که‌ له‌لایه‌ن دوو وڵاته‌وه‌ به‌ ئاشکرا ئه‌نجام ده‌درێ. عه‌ره‌بستان پاڵپشتی له‌ گرووپه‌ تیرۆریستییه‌ سوننه‌کان‌و رێژیمی ئیسلامی له‌ ئێران پشتیوانی گرووپه‌ تیرۆریستییه‌کانی شیعه‌ وه‌کوو حیزبووڵڵا‌و حوسه‌ییه‌کان‌و ... ده‌کات.

له‌م حاڵه‌دا که‌ رێژیمی ئێران‌و وڵاتانی 1 + 5 ده‌گه‌ن به‌ رێککه‌وتنی ناوکی، هه‌ر وه‌کوو ئاماژه‌ی پێکرا مافی مرۆڤ‌و مافه‌کانی گه‌لانی ئێرانیش نابێته‌ گرێ‌کوێره‌ بۆ رۆژئاوا‌و ئه‌مریکا، ئێمه‌ی کورد ده‌بێ چ بکه‌ین؟ ئایا رێبه‌رانی کورد هیچ به‌رنامه‌یه‌کیان بۆ وه‌ها وه‌زعیه‌تێک هه‌یه‌؟

بۆ گۆڕانگاری له‌ هه‌ر سیسته‌مێک پشتگیریی ده‌ره‌کی پێویسته‌، به‌ڵام کورد نابێ چاوه‌ڕوانی ئه‌و بێ که‌ مێژووی عێراق له‌ پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ رووخانی رێژیمی سه‌دام، له‌ ئێران دووپات بێته‌وه‌، گه‌لانی ئێران‌و به‌تایبه‌ت گه‌لی کورد، ده‌توانن باشترین رۆڵیان له‌ گۆڕینی سیسته‌می سیاسی له‌ ئێراندا هه‌بێت.

کورد له‌م قۆناغه‌دا پێویستیی به‌ گۆڕانکاریی سیاسی به‌ هێزی سیاسه‌تڤان‌و حیزبه‌کان هه‌یه‌ به‌ شێوه‌یه‌ک که‌ گۆڕانکاری له‌ دۆخی سیاسی‌و هه‌لومه‌رجی هه‌نووکه‌یی پێک بێنی، سیاسه‌ت به‌ مانای راسته‌قینه‌ی خۆی که‌ به‌رژه‌وه‌ندیی نه‌ته‌وه‌ی کورد له‌ کوردستانی رۆژهه‌ڵاتدا بپارێزێت، ماوه‌ی زیاتر له‌ 20 ساڵه‌ رێبه‌رانی کورد له‌ رۆژهه‌ڵات یه‌ک سیاسه‌تی نه‌گۆڕ پێڕه‌و ده‌که‌ن، ئه‌ویش چاوه‌ڕوانیی هاتنی ئه‌مریکا‌و رووخاندنی ئه‌و رێژیمه‌، ئه‌مه‌ش وه‌کوو تاکه‌ رێگای رزگاریی نه‌ته‌وه‌یی له‌به‌ر چاو ده‌گرن، کاره‌سات کاتێک خۆی ده‌رده‌خات ئاخۆ هیچ ئالترناتیڤێکی دیکه‌ بۆ کورد له‌ ئه‌گه‌ری نه‌هاتنی ئه‌مریکا له‌به‌ر چاو گیراوه،‌ یان تاکه‌ رێگا، ئه‌مریکای رزگارکه‌ره!‌.

رێککه‌وتن‌و نه‌رمی نواندنی دوو لایه‌نی دانوستانکار، ده‌بێ ئێمه‌ی کورد بهێنیته‌ سه‌ر ئه‌و قه‌ناعه‌ته‌ که‌ نابێ چاوه‌ڕوانی رزگارکه‌ری ده‌ره‌کی بین‌و له‌سه‌ر سیاسه‌تی هه‌ڵه‌ی 20 ساڵی رابردوومان به‌رده‌وام بین. پێویسته‌ خۆمان قۆڵی هیمه‌تی لێ هه‌ڵماڵین‌و هاوشانی نه‌ته‌وه‌کانی دیکه‌ی ئێران که‌ ئێستا ئه‌وانیش ئه‌و ئاماده‌یی‌یه‌یان تێدا ده‌بینرێ، لانیکه‌م ببینه‌ به‌شێک له‌ هاوکێشه‌کان‌و کاریگه‌ریمان له‌سه‌ر ره‌وت‌و رووداوه‌کاندا هه‌بێت.

ره‌ش‌بینانه‌ترین حاڵه‌تی لواو بۆ ئێمه‌ی کورد ده‌بێ ئه‌وه‌ بێ که‌ رێژیم واز له‌ به‌رنامه‌ ناوکییه‌که‌ی خۆی ده‌هێنێت‌و پێش به‌ روودانی هه‌ر هێرشێکی نیزامی بۆسه‌ر ئێران ده‌گرێ، چونکه‌ تیۆریسیه‌نه‌کانی رێژیم زۆر له‌وه‌ زیره‌ک‌تر‌و سیاسییانه‌تر بیر ده‌که‌نه‌وه‌ که‌ ئێمه‌ به‌ ساویلکه‌ له‌ قه‌ڵه‌میان بده‌ین. کورد ده‌بێ له‌سه‌ر ئه‌و بنه‌مایه‌ سیاسه‌ت بکا‌و بتوانێ هێز‌و پوتانسیه‌لی خۆی به‌ مه‌به‌ستی کاریگه‌ری دانان له‌سه‌ر هاوکێشه‌کان به‌ ده‌ست بێنێته‌و به‌ قورسایی خۆی له‌ ئاڵوگۆڕه‌کاندا پشکی هه‌بێ. به‌ کورتی کورد نابی دڵی به‌ رزگارکه‌ری ده‌ره‌کی خۆش بکا، خۆ له‌وانه‌شه‌ رێککه‌وتن سه‌ر نه‌گرێت‌و رزگارکه‌ری ده‌ره‌کیش بیڕووخێنێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر نه‌بوو ده‌بێ چ بکات؟

له‌ راپرسییه‌کدا که‌له‌ خه‌ڵکی ئه‌مریکا کراوه‌، له‌سه‌دا 59ی خه‌ڵکی ئه‌و وڵاته‌، رێککه‌وتنیان له‌گه‌ڵ ئێران پێ باشتره، هه‌نووکه‌ش ئه‌گه‌ری واژۆکرانی رێککه‌وتنێکی 10 ساڵه‌ نزیکتر بووه‌ته‌وه‌، واته‌ ئه‌گه‌ر کوردی رۆژهه‌ڵات چاوه‌ڕێی رزگارکه‌ری ده‌ره‌کی بێت ده‌بێ 10 ساڵی دیکه‌ش له‌سه‌ر هه‌ڵه‌ی 20 ساڵه‌ به‌رده‌وام بێت.

کورد له‌ به‌رنامه‌‌و سیاسه‌تێکی دیکه‌دا له‌مه‌ڕ وازهێنان له‌و هه‌ڵه‌ بیست ساڵه‌یه‌، پێویسته‌ ببێ به‌ ناوه‌ندی هێز‌و واز له‌ سیاسه‌تی قه‌هری خۆی بهێنێت.

ئه‌گه‌ر کێشه‌ی به‌رنامه‌ی ناوکیی رێژیم بۆ جیهان چاره‌سه‌ر بکرێ، هه‌ر وه‌کوو گوتمان چلۆن پرسی مافی مرۆڤ له‌ عه‌ره‌بستان نه‌بووه‌ته‌ کێشه‌ له‌پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ ئێرانیش نابێت، به‌ڵام ئێمه‌ وای دانین که‌ ئه‌مریکا‌و رۆژئاوا له‌ بیاڤی مافی مرۆڤیشدا گوشار بخاته‌ سه‌ر ئێران‌و ئه‌و رێژیمه‌ هه‌ر وه‌کوو به‌رنامه‌ ناوکییه‌که‌ی ناچار به‌ هه‌ندێ ئاڵوگۆڕ بکات، لێره‌دا کورد دیسانه‌وه‌ نابێ ساویلکانه‌ بۆ مه‌سه‌له‌که‌ بچێت، چونکه‌ رێژیمی ئیسلامیی ئێران ده‌توانێ بۆ به‌لاڕێدابردنی بیروڕای گشتی ده‌یان فێڵ‌و ته‌ڵه‌که‌ی دیکه‌ بکار بهێنێ.

بۆ نموونه‌ ده‌توانێ له‌ کوردستان یه‌کێک له‌ لایه‌نه‌کان وه‌کوو ''ئیسلامییه‌کان‌و پژاک''‌ که‌ نزیک به‌ خۆی ده‌زانێ به‌ فه‌رمی بناسێت، یان حیزبێکی دیکه‌ی نێوخۆیی دابمه‌زرێنێ ــ هه‌ر وه‌ک له‌م دوایی‌یانه‌شدا باسی هاتبووه‌ ئاراوه‌ ــ‌و وه‌کوو نوێنه‌ری نه‌ته‌وه‌ی کورد بۆ چاره‌سه‌ریی پرسی کورد له‌گه‌ڵیان دابینشێت‌و نمایشێکی دیکه‌ بۆ گه‌وجاندنی رۆژئاوا‌و ئه‌مریکا‌و به‌لاڕێدا بردنی بیروڕای گشتی بخاته‌ رێ. نه‌ته‌وه‌ی کورد که‌ چه‌ندین ساڵه‌ له‌ژێر زه‌خت‌و گوشار دایه‌ به‌ چکۆله‌ترین کرانه‌وه‌ ــ لا‌نیکه‌م بۆ ماوه‌یه‌ک ــ رازی ده‌بن‌و پێشوازیشی لێ ده‌که‌ن. به‌ له‌به‌ر چاو گرتن‌و هاتنه‌ ئارای ئه‌و دۆخه‌ ئوپۆزسیۆنی کورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی ده‌بێ به‌رنامه‌ی چی بێ‌و چ ده‌توانێ بکا؟

به‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی ئه‌م دۆخه‌‌و سیاسه‌ت‌و ستراتیژیی وڵاتان له‌ ناوچه‌، به‌رده‌وامیی کورد له‌سه‌ر هه‌ڵه‌ی بیست ساڵه‌ له‌ قازانجی نه‌ته‌وه‌ی کورد له‌ رۆژهه‌ڵاتدا نییه‌‌و ته‌نیا به‌هێزبوونمان ده‌توانێ ببێته‌ هۆی کاریگه‌ریمان له‌ هاوکێشه‌کاندا. به‌هێز بوونیش کاتێک مسۆگه‌ر ده‌بێت که‌ کورد:

1 ــ خاوه‌نی هێزی نیزامیی پۆشته‌‌و په‌رداخ بێت که‌له‌ هه‌ر ئه‌گه‌رێکدا بتوانێ وه‌کوو هێزی گوشار که‌ڵکی لێ وه‌رگرێ

2 ــ ئابوورییه‌که‌ی باش‌و به‌هێزی له‌مه‌ڕ لابی دروست کردن له‌ هه‌موو کون‌و که‌له‌به‌رێکدا هه‌بێ.

3 ــ هێزی جه‌ماوه‌ر له‌ پشت بزووتنه‌وه‌که‌دا بێت‌و هه‌رکات ویستی شه‌قام بجووڵێنی

4 ــ له‌ سیاسه‌تی تاک ره‌هه‌ندی دووره‌په‌رێز بێت‌و که‌ڵک له‌ هه‌موو پوتانسییه‌له‌کان وه‌ربگرێت

له‌ غه‌یری ئه‌وه‌دا کورد له‌ رۆژهه‌ڵات رۆژ له‌ دوای ‌رۆژ لاوازتر‌و کزتر ده‌بێت‌و له‌ ئه‌نجامیشدا له‌ هاوکێشه‌ سیاسییه‌کاندا وه‌لا ده‌نرێت‌و لانران له‌ هاوکێشه‌ سیاسییه‌کان بۆ نه‌ته‌وه‌یه‌کی مافخواز‌و حیزبه‌ سیاسییه‌کانی، واته‌ که‌م‌ڕه‌نگ بوونه‌وه‌‌و توانه‌وه‌.

 

ناردن بۆ تۆڕه‌ کۆمه‌ڵایه‌تی‌یه‌کان