هه‌ڵۆی کوردستان

-
هەڵە
  • JFolder::create: Could not create directory

ئه‌وه‌ی ئینشعاب ده‌کا و ئه‌وه‌ی بۆ خه‌بات ده‌مێنێته‌وه‌

پۆستی ئەلیکترۆنی چاپکردن

halwest_-_pdki_2خوێندنه‌وه‌یه‌کی شیکارانه‌ی ڕه‌وتی ئینشعاب له‌ناو حیزبی دیموکرات‌دا


له‌م وتاره‌ دا به‌ ئاوڕدانه‌وه‌یه‌کی کورت له‌ مێژووی هاوچه‌رخی هه‌ندێک حیزبی کوردی و غه‌یره‌ کوردی، به‌ کورتی و به‌ خێرایی سیله‌ چاوێک ده‌ده‌ینه‌ ئه‌و ڕووداوانه‌ی له‌ کۆنگره‌ی سێزده‌ی حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران به‌ دواوه‌ ڕوویان دا و هه‌وڵ ده‌ده‌ین شیکارییه‌ک له‌سه‌ر ئه‌و ڕووداوانه‌ به‌ ده‌سته‌وه‌ بده‌ین. دیاره‌ باسه‌که‌ی من باسێکی گشتییه‌ و هه‌ر به‌ ته‌نیا حیزبی دیموکرات و فراکسیۆنی جیابۆوه‌ ناگرێته‌وه‌.

له‌ناو زۆریه‌ک له‌ حیزبه‌ سیاسییه‌کانی جیهان‌دا دیارده‌یه‌ک هه‌یه‌ که‌ به‌ "ئینشعاب" ناسراوه‌. ئه‌و لایه‌نه‌ی ئینشیعابی لێ ده‌کرێ لایه‌نی پۆزیسیۆنه‌ که‌ ته‌قریبه‌ن له‌ زۆربه‌ی نزیک به‌ ته‌واوی حاڵه‌ته‌کان‌دا لایه‌نی زۆرینه‌یه‌. ئه‌و لایه‌نه‌ی ئینشعاب ده‌کا لایه‌نی ئۆپۆزیسیۆنی ناو حیزبه‌ که‌ له‌ زۆربه‌ی حاڵه‌ته‌کان‌دا لایه‌نی که‌مینه‌یه‌. کاتێک پۆزیسیۆن و ئۆپۆزیسیۆنی ناو حیزب وێک هه‌ڵناکه‌ن دوو حاله‌ت دێته‌ پێش:

حاله‌تی یه‌که‌م. ئه‌گه‌ر "دیپلۆماسی" به‌ مانای وردی خۆی و به‌ سه‌رنج دان به‌ لایه‌نه‌ ته‌واو پراگماتیستییه‌که‌ی له‌ناو کرده‌وه‌ی ئه‌ندامان و باڵه‌کانی ناو حیزب‌دا ڕیشه‌ی داکوتابێ، لایه‌نه‌ ڕکه‌به‌ره‌کان هه‌رکامه‌یان دیپلۆماسیی گونجاو و "یاسایی" ـ له‌سه‌ر قه‌یدی یاسایی پێ‌داده‌گرم ـ هه‌ڵده‌بژێرن. ئه‌و لایه‌نانه‌ باش ده‌زانن که‌ وه‌ک چۆن هاوکاری کردن دیپلۆماسیی خۆی هه‌یه‌، هه‌ر به‌و ده‌ستووره،‌ ڕکه‌به‌رایه‌تیش دیپلۆماسیی خۆی هه‌یه‌. که‌وایه‌ به‌ بێ ئه‌وه‌ی دابڕانێکی ساختاری بێته‌ پێش و بێ ئه‌وه‌ی لایه‌نه‌کان له‌ ویست و هه‌ڵوێسته‌کانی خۆیان پاشگه‌ز ببنه‌وه‌، هه‌نگاو به‌ هه‌نگاو خه‌ریکی به‌ڕێوه‌بردنی دیپلۆماسیی هه‌ڵبژێردراوی خۆیان ده‌بن.

حاله‌تی دووه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌و ڕاستییه‌ بسه‌لمێنین که‌ دۆزینه‌وه‌ و به‌ڕێوه‌بردنی دیپلۆماسیی له‌بار و گونجاو، تێکنۆلۆژییه‌کی نه‌رم و مۆدێرنی سیاسییه‌، ده‌توانین بڵێین له‌ناو هه‌موو حیزبه‌کان‌دا کار کردن به‌م تێکنۆلۆژییه‌ ڕمێنی نیه‌.‌ له‌ ناو زۆر حیزب‌دا و به‌تایبه‌تی له‌ناو حیزبه‌کانی جیهانی سێهه‌م‌دا له‌ جیاتی کار کردن به‌ تێکنۆلۆژیی پێشکه‌وتووی دیپلۆماسیی گونجاو، برینێکی قووڵ ده‌خرێته‌ ناو جه‌سته‌ی حیزب و حیزب به‌شێکی لێ‌ داده‌بڕێ و ئینشعابی لێ ده‌کرێ. ئه‌گه‌ر توانا و نفووز و پرێستیژی حیزب به‌ خوێنی ئه‌و جه‌سته‌یه‌ بشوبهێنین، ده‌کرێ بڵێین به‌ ڕوودانی ئه‌و ترۆمایه‌ خوێنێکی زۆر له‌به‌ر جه‌سته‌ برینداره‌که‌ ده‌ڕوا و جه‌سته‌که‌ ته‌واوێک داده‌هێزرێ. ئه‌م حاڵه‌ته‌ له‌ زانستی سیاسه‌ت دا و له‌ ڕوانگه‌ی ئاکادێمیکه‌وه‌ ـ چ لایه‌نی که‌مینه‌ بیسه‌لمێنێ و چ نه‌یسه‌لمێنێ ـ به‌ ئینشعاب ده‌ناسرێ. زاراوه‌ی وه‌ک "له‌ت بوون" ، "کووده‌تای زۆرینه‌" و زاراوه‌ی تری له‌م ده‌سته عاده‌ته‌ن له‌ لایه‌ن که‌مینه‌وه‌ ده‌کار ده‌کرێ. به‌ڵام ئه‌وه‌ی ڕووی داوه‌ له‌ ڕاستی‌دا ئینشیعابه‌.‌

ڕه‌وتی ئینشیعاب ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر که‌سیشی تێدا نه‌کوژرێ و که‌سیش بریندار نه‌بێ، جۆرێک توند و تیژیی سیاسی و کرده‌وه‌ی نائاوه‌زمه‌ندانه‌یه‌. چونکه‌ ڕاسته له‌و ڕووداوه‌دا جه‌سته‌ی‌ مرۆڤ بریندار نابێ، به‌ڵام جه‌سته‌ی حیزب شه‌ڵاڵی خوێن ده‌بێ و به‌ سه‌ختی بناوبێر ده‌بێ.

له‌ مێژووی حیزبه‌کان‌دا زۆر ڕووداوی ئه‌تۆ ڕوو ده‌ده‌ن که‌ له‌ ئینشعاب ده‌چن به‌ڵام له‌ڕاستی‌دا ئینشعاب نین. که‌واته‌ ده‌توانین ئه‌و ڕه‌وت و ڕووداوانه‌ به‌سه‌ر چه‌ند ده‌سته‌دا دابه‌ش بکه‌ین:

ده‌سته‌ی یه‌که‌م. جیا بوونه‌وه‌، به‌ تابڵۆیه‌کی سه‌ربه‌خۆ. هه‌ر کات باڵێکی ناو حیزب و ڕێکخراوه‌یه‌ک وا هه‌ست بکه‌ن گه‌یشتوون به‌ شوناسێکی تازه‌ی ئه‌وتۆ که‌ ئیتر ناتوانن له‌ ژێر چه‌تری حیزبی پێشوو دا کار بکه‌ن، به‌ ڕاگه‌یاندنی شوناسی تازه‌ی خۆیان، ده‌وره‌ی تازه‌ی کار و هه‌ڵسووڕانی خۆیان ده‌ست پێ ده‌که‌ن. له‌م حاله‌ته‌ دا مێژووی حیزبی تازه‌ له‌ کاتی جیا بوونه‌وه‌ و دامه‌زراندنی ڕێکخراوی تازه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌کا نه‌ک له‌ کاتی دامه‌زرانی ڕێکخراوی پێشوو. له‌م که‌یسه‌ دا نابێ دوو بابه‌تی لێک جیاواز تێکه‌ڵ بکه‌ین:

یه‌که‌م. هه‌ڵسووڕان له‌ناو ڕێکخراوی پێشوو ده‌کرێ وه‌ک پێشینه‌ی تاکه‌که‌سی ئه‌ندامانی ڕێکخراوی تازه‌ چاوی لێ بکرێ. به‌ڵام

دووه‌م. هه‌ڵسووڕانی ئه‌ندامانی ڕێکخراوی تازه‌ له‌ ناو ڕێکخراوی پێشوو به‌ مێژووی ڕێکخراوی تازه‌ چاوی لێ ناکرێ.

ئه‌گه‌ر هات و مێژوو و پێشینه‌ و ئۆرگانه‌کانی ڕێکخراوی پێشوو به‌ هی ڕێکخراوی تازه‌ حیسێب کرا ئیتر ئه‌م حاله‌ته‌ له‌ ده‌سته‌ی جیا بوونه‌وه‌ به‌ تابڵۆی سه‌ربه‌خۆ دا جێگیر نابێ. نموونه‌ مێژووییه‌کان:

نموونه‌ی 1. ڕێکخراوی موجاهیدینی خه‌ڵقی ئێران به‌ر له‌ شۆرشی ساڵی 57. ئه‌م رێکخراوه له‌ بنه‌ڕه‌ت‌دا هه‌ڵقوڵاو له‌ ڕێکخراوی سینفی وه‌ک "ئه‌نجومه‌نی ئیسلامیی موهه‌ندیسان" و " ئه‌نجومه‌نی ئیسلامیی پزیشکان " بوو و له‌باری سیاسیشه‌وه‌ باڵی ڕادیکاڵی نێهزه‌تی ئازادیی ئێران بوون که‌ دواتر رێکخراوێکی تازه‌یان پێك هێنا. ده‌بێ سه‌رنج بده‌ینه‌ ئه‌و خاڵه‌ که‌ پێک هاتنی موجاهدین به‌ ئینشعاب له‌ نێهزه‌تی ئازادی حیساب ناکرێ. چونکه‌ پێک هاتنی ئه‌م ڕێکخراوه‌یه‌ له‌ ئه‌نجامی کێشه‌یه‌کی ده‌روون حیزبی له‌ناو نێهزه‌ت دا ڕووی نه‌دا. ڕاسته‌ ئه‌ندامانی سه‌ره‌کی ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌ په‌روه‌رده‌ی نێهزه‌ت بوون به‌ڵام ئه‌و ئه‌ندامانه‌ دوای ئه‌وه‌ی به‌ هه‌ندێک لێکدانه‌وه‌ و هه‌ڵوێستی تایبه‌ت به‌ خۆیان گه‌یشتن به‌ بێ نانه‌وه‌ی کێشه‌ له‌ ناو نێهزه‌ت، ده‌ستیان دایه‌ پێک هێنانی ڕێکخراوی تایبه‌ت به‌ خۆیان.‌ خاڵی هاوبه‌شی ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌ له‌گه‌ڵ نێهزه‌تی ئازادی، ئیسلامی بوونه‌که‌ی بوو. به‌ڵام جیاوازییه‌که‌یان له‌وه‌ دابوو نێهزه‌تی ئازادی نوێنه‌ری ئیسلامێکی ڕاست‌ئاژۆ و مه‌یله‌و لیبڕال بوو، که‌چی موجاهیدینی خه‌ڵق نوێنه‌ری ئیسلامێکی چه‌پ‌ئاژۆ و ڕادیکاڵ بوو. تیۆریسییه‌نی نێهزه‌تی ئازادی موهه‌ندیس بازه‌رگان بوو، به‌ڵام تیۆریسییه‌نی موجاهیدین دکتۆر شه‌ریعه‌تی بوو. بازه‌رگان له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ی تیۆریسییه‌نی نێهزه‌تی ئازادی بوو که‌سی یه‌که‌م و به‌رپرسی سیاسی و ته‌شکیلاتی نێهزه‌تیش بوو. به‌ڵام شه‌ریعه‌تی بۆ موجاهیدین هه‌ر ڕۆڵی ئایدۆلۆگی هه‌بوو و به‌رپرسیارییه‌تێکی‌ سیاسی و ته‌شکیلاتی نه‌بوو.

نموونه‌ی 2. زۆربه‌ی ئه‌و کادره‌ ناسراوانه‌ی له‌ ساڵه‌کانی 1975 و 1976 دا یه‌کێتی نیشتمانی کوردستانیان پێک هێنا پێشتر ئه‌ندامی ڕێبه‌رایه‌تی پارتی دیموکراتی کوردستان بوون و به‌ باڵی مه‌کته‌نی سیاسی له‌ به‌رانبه‌ر باڵی مه‌لا مسته‌فا ده‌ناسران و دوای ئه‌وه‌ی چه‌ند جار ئینشعابی ناسه‌رکه‌وتوویان کرد، له‌ کۆتاییدا له‌ ده‌رفه‌تێکی له‌باری مێژووی و له‌ هه‌ل‌ومه‌رجێکی زۆر ناسکی مێژوویی‌دا ڕێکخراوێکی تازه‌یان پێک هێنا و زۆر زوو جێگه‌ و پێگه‌ی خۆیان له‌ کۆمه‌ڵگای ئه‌و سه‌رده‌می کوردستانی عێراق‌دا دۆزییه‌وه‌.

ده‌سته‌ی دووه‌م. کووده‌تای حیزبی. له‌م حاله‌ته‌ دا باڵێک له‌ حیزب و ڕێکخراوه‌یه‌ک به‌ شێوه‌یه‌کی نایاسایی و توندوتیژ ده‌ست ده‌داته‌ پاڵاوتنی لایه‌نی دژ به‌ خۆی له‌ ناو ڕێکخراوه‌که‌ی خۆی‌دا. ئه‌م پاکتاو کردنه‌ ده‌توانێ زۆر هانده‌ری سیاسی و ته‌شکیلاتی و ئایدۆلۆژیکی هه‌بێ. ده‌بێ له‌سه‌ر ئه‌و خاڵه‌ داکۆکی بکه‌ین که‌ هیچ سه‌رکه‌وتنێک که‌ به‌ هه‌ڵبژاردن و کۆنگره‌ و مێتۆدی له‌و ده‌سته ده‌سته‌ر بکرێ، ناچێته‌ خانه‌ی کووده‌تاوه‌. ئه‌و داکۆکییه‌ بۆیه‌ پیویسته‌ چونکه‌ زۆر جار لایه‌نه‌ دۆڕاوه‌کان ناتوانن پێملی ئه‌نجامه‌کانی هه‌ڵبژاردن بن و لایه‌نی سه‌رکه‌وتوو به‌ کووده‌تا تاوانبار ده‌که‌ن‌.‌

نموونه‌ی 3. دوای پێک هاتنی ڕێکخراوی موجاهیندینی خه‌ڵق، به‌ره‌ به‌ره‌ بیری چه‌پی دژه‌ ئایینی له‌ناو هه‌ندێک ئه‌ندامی ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌ دا په‌ره‌ی ستاند. له‌ئه‌نجام‌دا ئه‌م ئه‌ندامه‌ هه‌ڵگه‌ڕاوانه‌ له‌ ساڵی 1354 دا ده‌ستیان دایه‌ کوشتنی ئه‌ندامه‌ چه‌په‌ ئیسلامییه‌کانی وه‌ک مه‌جیدی شه‌ریف واقیفی و ڕێکخراوی موجاهیدینیان وه‌ک ڕێکخراوێکی چه‌پی مارکسیستی ناساند و هه‌وڵیان دا له‌گه‌ڵ هێزی وه‌ک فیداییانی خه‌ڵق پێوه‌ندی دامه‌زرێنن. (به‌ڵگه‌نامه‌کانی ئه‌و پێوه‌ندییانه‌ له‌م دواییانه‌ دا بڵاو بوونه‌وه‌) ‌‌

ده‌سته‌ی 3. جیا بوونه‌وه‌ یا ئینشعاب دوای یه‌کیه‌تییه‌کی ته‌شکیلاتی هه‌ڵه‌. له‌و حاڵه‌تانه‌دا هه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌ته‌وه‌ جۆری یه‌ک‌گرتن و هاوبه‌ندییه‌ سه‌ره‌تاییه‌که‌ هه‌ڵه‌ بووه‌. به‌ وته‌یه‌کی تر له‌م حاڵه‌تانه‌ دا لێک بوونه‌وه‌ هه‌نگاوێکه‌ بۆ ڕاست کردنه‌وه‌ی ‌هه‌ڵه‌ی سه‌ره‌تایی و هه‌وڵێکه‌ بۆ سه‌لماندنه‌وه‌ی شوناس و هۆویه‌تێکی ئایدۆلۆژیک و سیاسی که‌ پێشتر هه‌بووه‌ به‌ڵام به‌و یه‌کیه‌تیه‌ هه‌ڵه‌یه‌ پشت‌گوێ خراوه‌.

نموونه‌ی 4. کۆمه‌ڵه‌ی شۆرشگێری زه‌حمه‌تکێشانی کوردستانی ئێران به‌ر له‌ یه‌کیه‌تی ته‌شکیلاتی له‌گه‌ڵ گرووپی سه‌هه‌ند و پێک هێنانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران به‌ حیزبێکی چه‌پی کوردستانی ده‌ناسرا. دوای ئه‌زموونی ناسه‌رکه‌وتووی یه‌کیه‌تی ده‌سته‌یێک له‌ ئه‌ندامانی ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌ به‌ ناوی گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ ئارمانه‌کانی کۆمه‌ڵه‌ی شۆرشگێری زه‌حمه‌تکێشانی کوردستان هه‌وڵیان دا ئه‌و رێکخراوه‌یه‌ ساغ که‌نه‌وه‌. ئه‌گه‌رچی ئه‌وه‌ی له‌ ژێر ناوی ئه‌و ساغ کردنه‌وه‌یه‌ دا ڕووی دا گه‌ڕانه‌یه‌کی ئاشکرا بۆ لای ئارمانی نه‌ته‌وه‌خوازیی حیزبی دیموکرات و دوور بوونه‌وه‌ له‌ قه‌واره‌ی ڕێکخراوێکی کۆمۆنست بوو، به‌ڵام ئه‌و کرده‌یه‌ چ به‌ ئینشعاب بزانین و چ به‌ ئینشعابی نه‌زانین هه‌وڵێکی له‌قه‌ده‌ر سه‌رکه‌وتوو بوو.

ده‌سته‌ی چواره‌م. هه‌ندێک ڕووداو هه‌ن جگه‌ له‌ ئینشعاب ناکرێ ناوێکی تریان له‌سه‌ر دابنرێ. له‌م حاله‌تانه‌ دا دوو باڵ له‌ناو ته‌شکیلاتی ڕێکخراوێک‌دا به‌ هه‌ر هۆیه‌ک بێ ناتوانن وێک هه‌ڵبکه‌ن و له‌و لاوه‌ باڵی که‌مینه‌ش‌ ناتوانێ پابه‌ندی خه‌باتێکی یاسایی ناوحیزبی بێ و ڕیزه‌کانی ئه‌و ڕێکخراوه‌یه‌ به‌جێ دێڵێ.

نموونه‌ی 5. ئینشعابی ڕێبه‌رایه‌تیی شۆرشگێر دوای کۆنگره‌ی 8ی حیزبی دیموکرات ڕووداوێکی له‌م چه‌شنه‌ بوو.

به‌ به‌راورد کردنێکی ساده‌ له‌ نێوان ڕووداوه‌کانی دوای کۆنگره‌ی 13ی حیزبی دیموکرات له‌گه‌ڵ ئه‌و ڕووداوانه‌ ده‌توانین به‌م ئاکامه‌ بگه‌ین که‌ ئه‌م ڕووداوه‌ نه‌ وه‌ک نموونه‌کانی یه‌که‌م و دووه‌م، جیا بوونه‌وه‌ به‌ تابڵۆی سه‌ربه‌خۆ بوو و نه‌ وه‌ک نموونه‌ی سێیه‌م کووده‌تایه‌کی توند و تیژی ده‌روون حیزبی له‌ لایه‌ن باڵی زۆرینه‌ بوو و نه‌ وه‌ک نموونه‌ی چواره‌م ساغ کردنه‌وه‌ و ژیاندنه‌وه‌ی ڕێکخراوێکی کۆنی هه‌ڵوه‌شاوه‌ بوو. ئه‌و ڕووداوانه‌ ته‌نیا و ته‌نیا وێک‌چوونیان له‌گه‌ڵ نموونه‌ی پێنجه‌م واته‌ ئینشعابی به‌شێک له‌ ئه‌ندامانی حیزبی دیموکرات دوای کۆنگره‌ی 8ی ئه‌م حیزبه‌ بوو.

به‌ په‌ژراندنی ئه‌م ڕاستییه‌ که‌ ئه‌و ڕووداوه‌ جگه‌ له‌ ئینشعاب ناکرێ ج ناوێکی تری لێ بنرێ، هه‌ندێک ئاکام و ئه‌نجامی له‌چارنه‌هاتوو و حه‌تمی هه‌ر دوو لای ڕه‌وتی سه‌ره‌کی و لایه‌نی ئینشعابی ده‌گرێته‌وه‌. گرینگ‌ترین ئه‌نجامێک که‌ به‌رۆکی لایه‌نی ئینشعابی ده‌گرێ و به‌ری هه‌ڵنادا و ڕۆژ له‌گه‌ڵ ڕۆژ هه‌ر ده‌ته‌نێته‌وه‌ و به‌ شێوه‌ی شێرپه‌نجه‌یی پێوه‌ ده‌چێ و هه‌ر ده‌م ده‌یهه‌وێ جه‌سته‌ی ئه‌و لایه‌نه‌ به‌ پێسیره‌وه‌ ڕێکی عه‌رزی بکا، ته‌نگژه‌ی له‌چارنه‌هاتووی شه‌رعییه‌ت ـ به‌مانا سیاسییه‌که‌یه‌تی ـ به‌ ده‌ربڕینێکی زۆر ساکار ده‌کرێ بڵێین لایه‌نی ئینشعابی یاسایی نین چونکه‌ هه‌ر له‌ بنه‌ڕه‌تدا له‌ یاساکانی په‌سندکراوی خۆیان لایان داوه‌. به‌ گوێره‌ی بڕیارێکی سه‌لمێنراوی ناو حیزب، به‌ر له‌ ئینشعاب تێکه‌وتن و ئێستاش، گرینگ‌ترین ئۆرگانی بڕیارده‌ری حیزب که‌ چاره‌نووسی حیزب و هێڵه‌ گشتییه‌کانی هه‌ڵس‌وکه‌وتی سیاسی حیزب دیاری‌ ده‌کا، کۆنگره‌یه‌. ئاشکرایه‌ لایه‌نی ئینشعابی‌ درێژه‌ی یاسایی و مه‌نتیقی کۆنگره‌ی 13ی حدکا نیه‌. ئه‌وه‌ی ڕاستی بێ پێ‌ڕێ و ڕێچکه‌یه‌کی ته‌نگه‌به‌ر و پڕ له‌ که‌ندوله‌ند، به‌ شێوه‌یه‌کی نایاسایی و نائاسایی هاوته‌ریب له‌گه‌ڵ ڕاسته‌ڕێ و ڕێبازی یاساییی ڕه‌وتی سه‌ره‌کی لێ دراوه‌. ئه‌وانه‌ی به‌سه‌ر ڕێبازه‌که‌ دا ده‌ڕۆن، چاویان له‌ ئاسۆگه‌ی پێش خۆیانه‌. ئه‌وانه‌ی به‌سه‌ر که‌ند و له‌ندی ڕێچکه‌که‌ دا قه‌ڵه‌مباز ده‌ده‌ن و حیندرحۆ ده‌که‌ن زیاتر چاویان له‌و هاوڕێیانه‌یانه‌ که‌ به‌سه‌ر ڕێبازه‌که‌ دا ده‌ڕۆن.

دیاری کردنی شه‌رعییه‌ت یا ناشه‌رعی بوونی مه‌وجوودییه‌تی ئه‌و به‌شه‌ی جیا بوونه‌ته‌وه‌، به‌ تاقی‌کارییه‌کی زۆر سانا ده‌کرێ: ئه‌گه‌ر وای دابنێین هه‌ر ئێستا تاقمێکی تر له‌و تاقمه‌ جیابۆوه‌یه‌، جیا ببنه‌وه‌ و به‌ ناوی حدک خۆیان بناسێنن، بێ‌گومان له‌ لایه‌ن ڕه‌وتی ئینشعابییه‌وه‌ به‌ یاسایی ناناسرێن و به‌ ڕه‌وتێکی هه‌ڵه‌شه‌ و سنووربه‌زێن و ڕێکخراو شێوێن حیسابیان له‌سه‌ر ده‌کرێ.

لایه‌نی جیابۆوه‌ له‌وانه‌یه‌ کادری له‌قه‌ده‌ر به‌ توانا و که‌سایه‌تی بوێژ و بنووسیشیان هه‌بێ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی هه‌تا سه‌ر نایانبێ و له‌ ئه‌نجام‌دا له‌ سۆنگه‌یه‌وه‌ نه‌خۆش ده‌که‌ون و بڕستیان لێ ده‌بڕێ، نه‌بوونی شه‌رعییه‌ته‌. کاتێک که‌ جۆری شه‌رعییه‌تی حیزب له‌ قۆناغی شه‌رعییه‌تی کاریزماتیک یا نه‌ریتییه‌وه‌ ده‌گا به‌ قۆناغی شه‌رعییه‌تی یاسایی، هه‌بوونی کادر و که‌سایه‌تی ناسراو بۆ ده‌ست خستنه‌وه‌ی شه‌رعییه‌تی له‌کیس‌چووچاری که‌س ناکا و دادی هیچ گرووپێک نادا.

له‌ دۆخێکی ئه‌وتۆ دا تاقه‌ ڕێگایه‌ک بۆ چاره‌سه‌ری کاتی و هه‌نده‌کی ئه‌م ته‌نگژه‌یه‌ ده‌مێنێته‌وه‌ و لایه‌نی ئینشعابی ناچاره‌ وه‌کوو کارتێکی سیاسی که‌ڵکی لێ وه‌ربگرێ. ئه‌م کارته‌ بریتییه‌ له‌ پێشنیاری له‌ پسان‌نه‌هاتوو و په‌یتا په‌یتای دانیشتن و دیالۆگی هه‌ر دوو لایه‌ن بۆ چاره‌سه‌ر کردنی ئه‌و "ئه‌مری واقیع"ه‌ی ئێستا له‌ئارا دایه‌. ـ دیاره‌ من جارێ قسه‌ له‌ ئه‌رێنی بوون یا نه‌رێنی بوونی ئه‌و پێشنیاره‌ ناکه‌م و هه‌ر به‌ته‌نیا ده‌مه‌وێ ڕوونی بکه‌مه‌وه‌ ئه‌و پێشنیاره‌ چۆن ده‌بێ به‌ کارتی کایه‌ کردنێکی سیاسی ـ به‌ له‌کار کردنی ئه‌و کارته‌ و به‌ تایبه‌تی ئه‌گه‌ر لایه‌نی سه‌ره‌کی به‌ هه‌ر ده‌لیلێک به‌ شێوه‌یه‌کی کاتی وڵامی ئه‌و داوایه‌ نه‌داته‌وه‌، لایه‌نی ئینشعابی هه‌ست به‌وه‌ ده‌کا هه‌توانێکی کاتی ده‌خرێته‌ سه‌ر ناسۆری ناشه‌رعی بوونه‌که‌ی به‌ڵام ببڕای ببڕ سارێژی ناکا.

که‌واته‌ لێدوانی په‌یتا په‌یتای لایه‌نی ئینشعابی و تاوانبار کردنی لایه‌نی سه‌ره‌کی به‌ قه‌بووڵ نه‌کردنی پرۆژه‌ی یه‌کگرتنه‌وه‌، له‌ ڕاستیدا گه‌مه‌یه‌کی سیاسی چاوه‌ڕوانکراوه‌ و بریتییه‌ له‌ دووپات کردنه‌وه‌ و چه‌ندپات کردنه‌وه‌ی له‌کار کردنی ئه‌و کارته‌ سیاسییه‌‌ که‌ له‌ ده‌ستیان دایه‌.

له‌و لاوه‌ لایه‌نی سه‌ره‌کیش، ئه‌گه‌رچی زیاتر له‌ کارتێکی له‌ ده‌ست دایه‌، به‌ڵام پارێز و قایمکارییه‌که‌ی له‌ به‌رانبه‌ر پرۆژه‌ی یه‌کگرتنه‌وه‌ زیاتر له‌ سۆنگه‌ی که‌ڵکه‌ڵه‌ و نیگه‌رانییه‌کی به‌روبوودرێژی مه‌نتیقییه‌. ئه‌م که‌ڵکه‌ڵه‌ و نیگه‌رانییه‌ له‌م پرسیارانه‌دا خۆیان ئاشکرا ده‌که‌ن:

ـ ئایا به‌ گه‌ڕانه‌وه‌ی لایه‌نی ئینشعابی دیسان بێ دیسیپلینی و که‌ڵه‌وه‌کێشییه‌کی نامه‌سئوولانه‌ و بێ‌ده‌ربه‌ستانه‌ له‌ناو حیزب‌دا ده‌ست پێ ناکاته‌وه‌؟

ـ ئایا هاتنه‌وه‌ی لایه‌نی ئینشعابی گه‌رای ئینشعابێکی تری حیزبی له‌ هه‌ناوی خۆی‌دا په‌روه‌رده‌ ناکا؟

ـ ئایا تێکهه‌ڵچوونێکی بێ قاعیده‌ و به‌ده‌ر له‌ چوارچێوه‌ سه‌لمێنراوه‌کان له‌ناو حیزب‌دا هه‌موو که‌ڵس‌وکه‌وت و ڕه‌فتاری سیاسی حیزب له‌جیاتی گه‌یشتن به‌ ئامانجه‌ دیاریکراوه‌کانی حیزبی له‌ناو کێشه‌یه‌کی بێ ئه‌نجام و بێ‌مانادا به‌ خه‌سار نادا؟

سه‌رکردایه‌تی حدکا به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک ناتوانێ ئه‌م نیگه‌رانییه‌ مه‌نتیقییانه‌ پشت‌گوێ بخا. به‌ڵام لایه‌نی سه‌ره‌کی جگه‌ له‌م نیگه‌رانییانه‌، له‌ به‌رانبه‌ر کارتی لایه‌نی ئینشعابی‌دا چه‌ندین کارتی تایبه‌ت به‌ خۆیشی به‌ ده‌سته‌وه‌یه‌. لێره‌دا ئاماژه‌ به‌ یه‌کێک له‌م کارتانه‌ ده‌که‌ین.

ئه‌م کارته‌ بریتییه‌ له‌ ئاشکرا کردنی کۆی ئه‌و ناته‌باییانه‌ که‌ له‌ چۆنیه‌تی و چییه‌تی داوای یه‌کگرتنه‌وه‌ دوای کرده‌وه‌ی ئینشعاب‌دا خۆیان حه‌شار داوه‌. ده‌کرێ ئاماژه‌ به‌ هه‌ندێک له‌م ناته‌باییانه‌ بکه‌ین.

ناته‌بایی یه‌که‌م. چ شیکردنه‌وه‌یه‌ک ده‌توانێ هاوکات هه‌م ئینشعاب و هه‌م یه‌کگرتنه‌وه‌ پاساو بدا و هه‌ردوو ئاکسیۆن مه‌نتیقی نیشان بدا؟ هه‌ر شیکارییه‌ک ببێ به‌ پاساوی ئینشعاب، دژ به‌ یه‌کگرتنه‌وه‌ ده‌وه‌ستێ و به‌ پێچه‌وانه‌ هه‌ر شیکارییه‌ک ببێ به‌ پاساوی یه‌کگرتنه‌وه‌، ئینشعاب سووک و تڕۆ ده‌کا.

ناته‌بایی دووه‌م. ئایا کاراکتێری سیاسی و شێوه‌ی هه‌ڵس‌وکه‌وتی ته‌شکیلاتیی حدکا له‌ کاتی ئینشعابه‌وه‌ تا ئیستا که‌ قه‌راره‌ پڕۆژه‌ی یه‌کگرتنه‌وه جێبه‌جی بکرێ، گۆڕانکاری ئیجابی به‌سه‌ر دا هاتووه‌ یا نا؟ ئه‌گه‌ر ئه‌و گۆڕانکارییه‌ وه‌دی نه‌هاتووه‌ و عه‌قڵییه‌تی سیاسی سه‌رکردایه‌تی و به‌ده‌نه‌ی حدکا له‌ ڕوانگه‌ی لایه‌نی ئینشعابییه‌وه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ی کاتی ئینشعابه‌، بۆ داوای یه‌کگرتنه‌وه‌ ده‌کرێ؟ ئه‌گه‌ریش ئه‌و عه‌قڵییه‌ت و شێوه‌ هه‌ڵس‌وکه‌وته‌ گۆڕانێکی جیددی به‌سه‌ر داهاتووه‌، لایه‌نی ئینشعابی بۆ له‌ حاست ئه‌م گۆڕانکارییه‌ جیددیانه‌ بێ‌ده‌نگه‌ و باسیان ناکا و ئیشتاش هه‌ر پرۆپاگه‌نده‌ی سه‌لبی و هێرشی ته‌بلیغاتی بۆ لایه‌نی سه‌ره‌کی ده‌کا؟ ‌

ناته‌بایی سێیه‌‌م. ئه‌گه‌ر ده‌ڵێن عه‌قڵییه‌تی سیاسی حدکا نه‌گۆڕاوه‌، به‌ڵام به‌رژه‌وه‌ندیی حیزبی و نه‌ته‌وه‌یی وا ده‌خوازێ هه‌وڵه‌کانمان له‌سه‌ر پڕۆژه‌ی یه‌کگرتنه‌وه‌ چر بکه‌ینه‌وه‌، ئه‌و پرسیاره‌ دێته‌ گۆڕێ که‌ ئایا له‌ کاتی ئینشعاب‌دا ئه‌م به‌رژه‌وه‌ندییه‌ له‌ گۆڕێ‌دا نه‌بوو؟ ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر وای دابنێین سه‌رۆکایه‌تی هه‌ڵبژێردراوی کۆنگره‌ی سێزده‌ش له‌ کێشه‌کان‌دا به‌شی خۆی خه‌تابار بووه‌ و هه‌ڵه‌ی کردووه‌ ـ که‌ له‌ ڕوانگه‌ی منه‌وه‌ ئه‌و گریمانه‌یه‌ گریمانه‌یه‌کی دوور له‌ واقیع نیه‌ ـ ئایا ئینشعاب ـ که‌ له‌ دوایین قۆناغی دا لایه‌نی ئینشعابی بڕیاری له‌سه‌ر دا و خستیه‌ بواری جێبه‌جێ کردنه‌وه‌‌ ـ له‌ به‌رژه‌وه‌ندی حیزب و خه‌باتی کورد له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان‌دا بوو؟

ناته‌بایی چواره‌م. لایه‌نی ئینشعابی زۆرجار له‌ هه‌وڵه‌ ته‌بلیغاتییه‌کانیان‌دا باسی ڕه‌فتاری مه‌سئوولانه‌ و وشیارانه‌ی خۆیان له‌ به‌رانبه‌ر لایه‌نه‌که‌ی تر دا ده‌که‌ن. پرسیار ئه‌وه‌یه‌ به‌ڕاستی چۆنه‌ ئه‌و هه‌موو وشیاری و هه‌ست به‌ مه‌سئوولییه‌ت کردنه‌ ڕێک له‌ ساتی جیابوونه‌وه‌ دا دروست بوو؟ چۆنه‌ به‌ر له‌و ڕووداوه،‌ ئه‌و وشیاری و مه‌سئوولیه‌ت و ئاینده‌بینییه‌ تۆزقاڵێک شوێنی له‌سه‌ر ڕه‌وتی ڕووداوه‌کان دانه‌نا؟

ناته‌بایی پێنجه‌م. به‌شێک له‌و که‌سایه‌تییانه‌ی ئیستا له‌گه‌ڵ لایه‌نی ئینشعابی دان، دوای کۆنگره‌ی 8 له‌گه‌ڵ لایه‌نی سه‌ره‌کیی حیزب دا مانه‌وه‌ و به‌ڵگه‌ی نووسراویان لێ به‌ جێ ماوه‌ که‌ ئه‌و کات به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ک دژایه‌تی ئینشعابیان کردووه‌. چۆن ده‌کرێ دیفاعی ئێستایان له‌ ئینشعاب و دژایه‌تی ئه‌و کاتیان له‌و کرده‌ویه‌ پێکه‌وه‌ کۆ بێته‌وه‌؟

ناته‌بایی شه‌شه‌م. لایه‌نی ئینشعابی دوای ئینشعاب چ گۆڕانکارییه‌کی بنه‌ڕه‌تیان له‌ پێکهاته‌ی ته‌شکیلاتی و شێوه‌ی خه‌بات و ستراتێژی و تاکتیکه‌کانی ڕێکخراوی خۆیان‌دا پێک هێنا؟ جگه‌ له‌وه‌ی هه‌مان کۆمه‌ڵه‌ ئۆرگان و هه‌مان چارت ته‌شکیلاتی به‌ شێوه‌یه‌کی هاوته‌ریب دروست کرایه‌وه‌ و هه‌مان شێوه‌ خه‌بات په‌سند کرایه‌وه، به‌و جیاوازییه‌ی ئه‌و که‌سانه‌ی له‌ کۆنگره‌ی یاسایی‌دا ده‌نگیان نه‌هێناوه‌، له‌ناو جه‌ماعه‌تی خۆیان‌دا کۆنگره‌یان بۆ گیرایه‌وه‌ و ده‌نگیان بۆ وه‌رگیرایه‌وه‌!

ئه‌و کرده‌وه‌یه‌ ڕێک وه‌ک ئه‌وه‌یه‌ کاندیدایه‌کی سه‌رۆک کۆماری له‌ وڵاتێک‌دا دوای ئه‌وه‌ی ده‌نگی زۆرینه‌ی نه‌هێناوه‌، بچێ هه‌ر له‌ناو لایه‌نگرانی خۆی‌دا ده‌نگدانێکی دیکه‌ ساز بکاته‌وه و ده‌نگ بێنێته‌وه‌ و کاره‌که‌ی خۆیشی پێ یاسایی بێ و سه‌رۆک‌کۆماره‌ یاساییه‌که‌ به‌وه‌ تاوانبار بکا که‌ گوێ نادا به‌و ده‌نگانه‌ی ئه‌و هێناویه‌ته‌وه‌ و گله‌یی ئه‌وه‌ی لێ بکا که‌ بۆچی ئه‌و به‌ سه‌رۆک کۆمار و کابینه‌که‌ی به‌ کابینه‌ و وه‌زیره‌کانی به‌ وه‌زیر ناناسێ. بۆچی کابینه‌ی لایه‌نی به‌رانبه‌ر ئاماده‌ نیه‌ له‌ ئاستی کابینه‌ی ئه‌و دا له‌گه‌ڵی کۆ بێته‌وه‌ هه‌تا کێشه‌کان چاره‌سه‌ر بکا!

من بێ هیچ دڕدۆنگییه‌ک پێم وایه‌ مه‌سه‌لی سه‌رکردایه‌تی لایه‌نی سه‌ره‌کی و لایه‌نی ئینشعابی وه‌ک مه‌سه‌لی ئه‌و دوو سه‌رۆک کۆماره‌ وایه‌. کێ ده‌ڵێ سکرتێری گشتی و ده‌فته‌ری سیاسی و کۆمیته‌ی ناوه‌ندی ئه‌و هاوڕێیانه‌ ده‌نگیان بۆ وه‌رنه‌گیراوه‌ و هه‌ڵنه‌بژێردراون؟

هه‌ر لێره‌وه‌ ده‌توانین په‌رده‌ له‌سه‌ر تاکتیکێکی ته‌بلیغاتی لایه‌نی ئینشعابی هه‌ڵده‌ینه‌وه‌. زۆرجار به‌ موخاته‌ب دانانی سکرتێری گشتیی حدکا له‌ لایه‌ن سکرتێری تایبه‌تی ئه‌و لایه‌نه‌وه‌ و هێنانی ناوی ئه‌و دوو که‌سایه‌تییه‌ له‌ لای یه‌ک و چاپی وێنه‌کانیان له‌ په‌نای یه‌ک له‌ ڕاستیدا، هه‌وڵێکی ته‌بلیغاتی بۆ پڕ کردنه‌وه‌ی مه‌ودای یاسایی نێوان ئه‌و دوو که‌سایه‌تییه‌ حقووقیه‌یه‌. ئه‌و بۆچوونه‌ بێ‌ڕێزی به‌ هیچ که‌سایه‌تییه‌ک نیه‌. به‌ڵکوو بۆچوونی پێچه‌وانه‌ی ئه‌وه‌ بێ‌ڕێزی به‌ یاسا و پێڕه‌و و پرۆگرام و کۆنگره ‌و بڕیاره‌کانی حیزب و به‌ کۆمێدی کردنی پڕۆژه‌ی سه‌خت و حاسته‌می هه‌ڵبژاردن و ده‌نگدان و ڕێسای ده‌ستاوده‌ست پێ کردنی ده‌سه‌ڵاته‌. خه‌باتی کورد وێڕای هه‌موو لایه‌نه‌ تراژیکه‌کانی جاری وا هه‌بووه‌ لایه‌نی کۆمیک یا بڵێین لایه‌نی تراژێدی ـ کۆمیکیشی هه‌بووه‌ و ئه‌وه‌ نموونه‌ هه‌ره‌ به‌رچاوه‌که‌یه‌تی.

له‌وانه‌یه‌ ڕه‌خنه‌یه‌ک ئاراسته‌ی ئه‌م وتاره‌ بکرێ و بگوتری ئه‌و لێکدانه‌وانه‌ کاتێک ڕاست و به‌جێن که‌ ئێمه‌ لایه‌نی سه‌ره‌کی به‌ بێ سووچ و تاوان بزانین و هه‌موو هه‌ڵه‌ و تاوانه‌کان بخه‌ینه‌ ئه‌ستۆی لایه‌نی ئینشعابی. ده‌مه‌وێ لێره‌دا به‌ ڕاشکاوی ڕابگه‌یه‌نم من کارنامه‌ی لایه‌نی سه‌ره‌کی به‌ کارنامه‌یه‌کی بێ هه‌ڵه‌ و په‌ڵه‌ نازانم. به‌ڵام ئه‌وه‌ی گرینگه ئه‌و ڕاستییه‌یه‌ که‌ ئه‌وه‌ لایه‌نی ئینشعابی بوون که‌ له‌ ئه‌نجام‌دا هه‌ڵه‌ و تاوانی ئینشابعیان له‌ کارنامه‌ی خۆیان‌دا تۆمار کرد. بۆ به‌راوردی نێوان ئه‌و دوو شێوه‌ هه‌ڵه‌یه‌ ده‌توانین که‌لک له‌ وێچوواندێک وه‌ربگرین.‌ له‌ناو وه‌رزشی فووتباڵ دا هه‌ندێک هه‌ڵه‌ هه‌ن که‌ گه‌رچی حاشا له هه‌ڵه‌ بوونیان ناکرێ، به‌ڵام له‌ کۆتاییدا هه‌ر له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و وه‌رزشه‌ دا سه‌لمێنراون و له‌ کاتی ڕوودانیان‌دا داوه‌ر کارتی زه‌رد به‌ یاریزانه‌ خه‌تاباره‌که‌ نیشان ده‌دا. کارتی زه‌رد سروشتی هه‌ڵه‌ ناگۆڕی و له‌ هه‌ڵه‌ بوونی ناخا به‌ڵام هه‌ر له‌ چوارچێوه‌ی یارییه‌که‌ش دا تا ڕاده‌یه‌کی دیاریكراودا جێی بۆ ده‌کاته‌وه‌. به‌ڵام هه‌ندێک هه‌ڵه‌ هه‌ن یاریزان له یاریکردن بێبه‌ری ده‌که‌ن و ده‌بنه‌ هۆی ده‌رکرانی یاریزانه‌که‌ له‌ یاری.‌ له‌ ڕوانگه‌ی ئێمه‌وه‌ ئینشعاب هێلێکی سووری ئه‌وتۆیه‌ که‌ هه‌ڵسووڕاوانی ناو حیزب به‌ هیچ شێوه‌یه‌ک نابێ بیبه‌زێنن.

له‌وانه‌یه‌ خوێنه‌ر هه‌تا ئێره‌ وای هه‌ست‌ کردبێ که‌ نووسه‌ری ئه‌م دێرانه‌ دژ به‌ جێبه‌جێ بووبی پڕۆژه‌ی یه‌کگرتنه‌وه‌یه‌ و له‌م هه‌ل‌ومه‌رجه‌دا که‌ هه‌ر دوو لا بڕیاری ڕه‌سمییان داوه‌ له‌سه‌ر ئه‌م پرۆژه‌یه‌ کار بکه‌ن، نووسه‌ر به‌ ورووژاندنی ئه‌م باسانه‌ گه‌ره‌کیه‌تی که‌شه‌که‌ گرژ بکا و پێش به‌ جێ‌به‌جێ بوونی پرۆژه‌که‌ بگرێ. به‌ پیچه‌وانه‌ ده‌مه‌وێ به‌ ئاشکرا ڕابگه‌یه‌نم پێویسته‌ هه‌موو هه‌وڵه‌کان له‌سه‌ر جێبه‌جێ بوونی ئه‌و پرۆژه‌یه‌ چر بکه‌ینه‌وه‌. له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ی بۆته‌ هانده‌ری سه‌ره‌کی من بۆ نووسینی ئه‌و باسه‌، بڕوا به‌ یه‌گکرتنه‌وه‌ی ئه‌و دوو لایه‌نه‌ له‌ داهاتوویه‌کی نه‌ زۆر دوور دایه‌. به‌ڵام دوای یه‌کگرتنه‌وه‌ هه‌ر باس و شیکارییه‌ک بۆ لێکدانه‌وه‌ی ڕه‌وتی ئینشعاب بێته‌ گۆڕێ، ده‌بێته‌ هۆی گرژی و نێوان‌ناخوشییه‌کی تر. بۆیه‌ هیچ کاتێک له‌ ئێستا بۆ ورووژاندنی ئه‌م باسه‌ له‌بارتر نیه‌. حیزبی د‌‌یموکرات ده‌بێ جارێک بۆ هه‌میشه‌ هه‌ڵوێستی خۆی له‌ به‌رانبه‌ر دیارده‌ی ئینشعاب‌دا ڕوون کاته‌وه‌.

ئینشعاب له‌سه‌ر بنه‌مای شیکردنه‌وه‌یه‌کی هه‌ڵه‌ ڕووی دا. پێویسته‌ کادر و ئه‌ندامانی حیزب له‌به‌رانبه‌ر ئه‌و شیکردنه‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌دا‌ قه‌ناعه‌ت به‌ ڕاست بوون و واقیع‌بینانه‌ بوونی شیکردنه‌وه‌یه‌کی تر بێنن.

شیکارییه‌ هه‌ڵه‌که‌ ئه‌مه‌ بوو:

  1. له‌ زه‌مانی ڕێبه‌رایه‌تی دکتۆر قاسملوو دا، هه‌ر ئینشعابێک بکه‌وتایه‌ ناو حیزب، شه‌رعییه‌ته‌که‌ به‌ لایه‌ک دا ده‌که‌وت که‌ قاسملووی له‌گه‌ڵ بایه‌. به‌ڵام دوای قاسملوو، ئینشعاب، شه‌رعییه‌ت و ئیعتباری حیزب له‌ت ده‌کا و هه‌ر به‌شه‌ی پشکێکی پێ ده‌بڕێ.

ئه‌و ڕسته‌یه‌ به‌ ڕواڵه‌ت ڕسته‌یه‌کی ته‌وسیفییه‌ و هیچ راسپارده‌ و ته‌جویزێکی تێدا به‌دی ناکرێ. به‌ڵام نابێ له‌ بیرمان بچێ هه‌ر ته‌وسیفێک به‌ شێوه‌یه‌کی بالقوه‌ ته‌جویزێکی له‌ هه‌ناو‌ی خۆی‌دا هه‌ڵگرتووه‌. کاتێک به‌ که‌سێک ده‌ڵێین خواردنی میوه‌ بۆ مرۆڤ به‌ قازانجه‌، ئه‌گه‌رچی ئه‌و گوته‌یه‌ له‌ بنه‌ڕه‌ت‌دا ته‌وسیفێکی ڕووته‌ به‌ڵام ئه‌و ته‌جویز و هاندانه‌ی له‌ناو خۆی دا حه‌شار داوه‌ که‌ که‌سی موخاته‌ب بگه‌یه‌نێ به‌و قه‌ناعه‌ته‌ی میوه‌ بخوا. ئه‌و که‌سانه‌ی په‌ره‌یان به‌ شیکردنه‌وه‌ی گۆرین ده‌دا، خۆیان زانیبێتیان یا نه‌یانزابێ جه‌ماعه‌تێکیان بۆ ئینشعاب هان داوه‌. ئێمه‌ له‌به‌رانبه‌ر ئه‌و شیکردنه‌وه‌ هه‌ڵه‌یه‌ دا بڕوامان به‌ ڕاستیی ئه‌م شیکارییه‌ی خواره‌وه‌ هه‌یه‌:

  1. هه‌ر ئینشعابێک بکه‌وێته‌ ناو حیزب، شه‌رعییه‌ت به‌و لایه‌نه‌ ده‌بڕێ که‌ یاساییه‌ و لایه‌نی یاسابه‌زێن هه‌ر که‌سێکی له‌گه‌ڵ‌دا بێ هیچ چه‌شنه‌ شه‌رعییه‌تێکی پێ نابڕێ‌.

ئه‌و شیکارییه‌ به‌ ئاشکرا له‌سه‌ر ئه‌م بڕوایه‌ دامه‌زراوه‌ که‌ شه‌رعییه‌تی حیزب له‌م ده‌وره‌یه‌دا‌ له‌ جۆری شه‌رعییه‌تی یاساییه‌ و جۆره‌کانی تری شه‌رعیه‌ت باویان نه‌ماوه‌.

ئه‌وه‌ی لایه‌نی ئینشعابی خراپی کردووه‌ به‌ لایه‌نی سه‌ره‌کی دروست ده‌کرێته‌وه‌. ئاراسته‌ کردنی ئه‌و داوا و پێشنیاره‌ به‌ره‌و سه‌رکردایه‌تی لایه‌نی سه‌ره‌کی، مه‌رجه‌عییه‌ت و ئۆتۆریته‌ی ئه‌و سه‌رکردایه‌تییه‌ زیاتر ده‌کا. ئه‌و لایه‌نه‌ هه‌م بۆ پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌یی و هه‌م بۆ پاراستنی ئۆتۆریته‌ی خۆی نابێ بهێڵێ ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ له‌ کیس بچێ به‌ڵام قسه‌ی ڕاشکاوی لایه‌نی سه‌ره‌کی ده‌بێ ئه‌وه بێ که‌ ‌مێژووی حیزبی دیموکرات دوای سێ جار ئینشعاب نیشانی داوه‌ ئینشعاب پڕۆژه‌یه‌کی شکست‌هێناوی ئه‌وتۆیه‌ نیازی لایه‌نی ئینشعابی پێک ناهێنێ و له‌و لاشه‌وه‌ به‌توندی به‌ دژی به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌یی ڕاده‌وه‌ستێ‌ و له‌ یه‌ک ڕسته‌دا پڕۆژه‌یه‌کی خۆشکێن و خۆپسێنه و هه‌ر ئینشعابێکیش له‌ داهاتوو دا ڕووبدا هه‌ر به‌و ده‌رده‌ ده‌چێ‌. لایه‌نی ئینشعابی هێشتا نه‌یتوانیوه‌ دوو دیارده‌ی لێک جیاواز لێک هه‌ڵاوێڕێ و هاوکات داوای هه‌ردووکیان له‌ لایه‌نی سه‌ره‌کی ده‌کا. ئه‌م دوو دیاردانه‌ ئه‌مانه‌ن:

ـ لایه‌نی سه‌ره‌کی بۆ چاره‌سه‌ر کردنی گرفته‌کان له‌گه‌ڵ لایه‌نی ئینشعابی دابنیشێ و دیالۆگ بکا.

ـ لایه‌نی سه‌ره‌کی هاوکات له‌گه‌ڵ ئه‌و دانیشتنه‌، ئینشعابیش به‌ ڕه‌سمییه‌ت بناسێ و شه‌رعیه‌ت بدا به‌ لایه‌نی ئینشعابی.

به‌ بێ ئه‌وه‌ی داوای دووه‌م قبووڵ بکرێ، ده‌کرێ و ده‌بێ داوای یه‌که‌م قبووڵ بکرێ.

قسه‌ی دواییم ئه‌وه‌یه‌ که‌: ئینشعاب ـ هه‌ر که‌س بیکا ـ له‌ ڕه‌گه‌زی دیپلۆماسی نیه‌ بگره‌ له‌ ڕه‌گه‌زی ئینتحاره‌.

 

تێبینیى نووسه‌ر: ئەو بابەتە بڕیار بوو لە رۆژهەڵات تایمز دا بڵاو بێتەوە، بەڵام بە داخەوە دۆستانی کاربەدەست لەو سایتە دا بە بابەتی نازانستیانە و لایەنگرانە لە حدکایان لە قەڵەم دا و لە بڵاو کردنەوەی خۆیان پاراست، ئەوە لە حاڵێک دایە رۆژهەڵات تایمز بە شوعاری پێگەیەک بۆ رۆژنامەنووسی ئازاد لە رۆژهەڵاتی کوردستان کار دەکا. با خوێنەر خۆی حەکەم بێ....

 

______________________________

تێبینی‌:

ــ ماڵپه‌ڕی‌ "هه‌ڵۆی‌ كوردستان"

له‌ به‌رامبه‌ر نێوه‌ڕۆكی‌ هیچ بابه‌تێك به‌رپرسیار نیه‌‌و نووسه‌ری‌ بابه‌ت به‌رپرسه‌ له‌به‌رامبه‌ر بابه‌تی‌ خۆیدا‌

ــ كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌و بابه‌تانه‌ به‌ هێنانی ناوی سه‌رچاوه‌ یان له‌سه‌ر ئیزنی‌ نوسه‌ر ئازاده

 

ناردن بۆ تۆڕه‌ کۆمه‌ڵایه‌تی‌یه‌کان
جاری خوێندراوه‌: 1565
بۆچوونه‌کان (7)Add Comment
...
نووسراوه‌ له‌ لایه‌ن Chopi, August 20, 2012
qsem leser rastyw narasty hich layenek niye belam ew nosere berasti tehlilgere!!!!

ــ تێبینی "هه‌ڵۆی‌ كوردستان": خوێنه‌ری‌ به‌ڕێز، له‌گه‌ڵ‌ سپاس بۆ جه‌نابت، تكایه‌ به‌پێی‌ ئیمكان بۆچوونه‌كه‌ت ئه‌مجاره‌ به‌ پیتی‌ لاتین مه‌نووسه‌
...
نووسراوه‌ له‌ لایه‌ن Sairan, August 20, 2012
heta zanstish belayen
niew hich be layeniek bew babetei jenabtewe nabinm! zor bochuneki sherqianeie ke hamishe layeni " inshehab" layeni xetabare! bedaxewe awe bochuneki drus nie berai mn ...

ــ تێبینی "هه‌ڵۆی‌ كوردستان": خوێنه‌ری‌ به‌ڕێز، تكایه‌ به‌پێی‌ ئیمكان بۆچوونه‌كه‌ت ئه‌مجاره‌ به‌ پیتی‌ لاتین مه‌نووسه‌

...
نووسراوه‌ له‌ لایه‌ن جه‌لال, August 20, 2012
بێ گومان قه‌له‌می ئه‌وها به‌ ته‌حلیل له‌ نێو ئێمه‌مانان که‌من بۆیه‌ هه‌موو جارێ به‌ته‌ماین نه‌یهێلین ئه‌و ئه‌ندیشانه‌بڵاو بنه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی زانستی ئێمه‌ ئاشکرا نه‌بێ!!! نا حه‌ق نین بڵاوی نه‌که‌نه‌وه‌ چون تا ئێستا هه‌ر گوتویانه‌ ئێمه‌ین باسه‌واد و قه‌له‌م به‌ده‌ست ئه‌گه‌ر خه‌لکی قه‌له‌مێکی ئاوا ته‌حلیلی ببینن و مه‌نتقی بنووسێ و دژی ئه‌وانیش بێ روونه‌ که‌ نه‌یهێلن!!
...
نووسراوه‌ له‌ لایه‌ن حەمە حسێن, August 20, 2012
قسەی حەق رەقە، بێ شک زمان و نوتقی رۆژهەڵات تایمز لە حاست ئەو بابەتە بەستراوە و هیچ جوابێکیان نەبووە لە بەرامبەری بیدەنەوە دەنا شەڕفرۆش و گێچەڵ تێهاڵێنیان زۆرە بۆ شەڕە جنێو و ئاژاوەگێڕی. بلاو نەکردنەوەی ئەو بابەتە لە لایان ئەوانەوە نیشانەی سەرکەوتویی و بە زانستی بوونی ئەو وتارە بە نرخەیە . ئەگەر کۆی بابەتەکانی رۆژهەڵات تایمز خڕ کەیەوە غەیری چەند نوسراوەی باش چی لێ هەڵناوەرێ، ئەگەر ئەو بابەتە زەعیف بوایە دەرجا بلاویان دەکردەوە و کەسێکی بە نێو نووسەر و زیرەکیان رادەسپارد جوابی بداتەوە. بەڵام بە داخەوە حەریفەکەیان قەدەر بووە و بە کوردی بیڵێم: کەڵی خۆمە.
...
نووسراوه‌ له‌ لایه‌ن karim fatehi, August 20, 2012
babeti awa ba newarokm kam diva zor xoshhalem ka la nevxoi wlat kasani wa haya ka barast la hizbakan u siyasatmadarakanman la sar trn aw wtare dilsozi u axlaqi ledabre, dast xoshi la saiti haloi kurdistan dakam.

ــ تێبینی "هه‌ڵۆی‌ كوردستان": هاوڕێی‌ به‌ڕێز، له‌گه‌ڵ‌ سپاس بۆ جه‌نابت، تكایه‌ به‌پێی‌ ئیمكان بۆچوونه‌كه‌ت ئه‌مجاره‌ به‌ پیتی‌ لاتین مه‌نووسه‌
...
نووسراوه‌ له‌ لایه‌ن zere, August 20, 2012
ئه‌وه‌ قه‌له‌می که‌سیکی عادی نییه‌ . ئه‌وه‌ قه‌له‌می ته‌حلیلگه‌ریکی مه‌زنه‌ که‌ ئیستا به‌داخه‌وه‌ له‌ نیو ئیمه‌ که‌من و خوشبه‌ختانه‌ لایه‌نگری له‌ لایه‌نی خوشه‌ویستی منیش ده‌کا تکایه‌ ئه‌گه‌ر له‌ده‌ره‌وه‌یه‌ با خوی بناسینی ئه‌گه‌ له‌ ناوه‌شه‌ با پتر هه‌ر به‌وناوه‌ بنوسی! زورسپاس زیره‌
...
نووسراوه‌ له‌ لایه‌ن سمایل, August 19, 2012
به‌راستی وتارێکی زانستی بوو ، حیزب به‌هه‌رتک بالیه‌وه‌ که‌سایه‌تی وا ته‌حلیلگه‌ریان نییه‌! ئه‌گه‌ رۆژهه‌ڵات تایمز یش بڵاوی ناکاته‌وه‌ به‌ ناحه‌قی نازانم چوون ئه‌وان وتاری ته‌حلیلی یان نه‌دیوه‌و شه‌ره‌جنێویان پێ وتاره‌!!

نووسینی بۆچوون
بچووکردنه‌وه‌ی خانه‌ی بۆچوون | گه‌وره‌کردنی خانه‌ی بۆچوون

busy