هه‌ڵۆی کوردستان

-
هەڵە
  • JFolder::create: Could not create directory

ده‌قی‌ وتووێژی‌ به‌ڕێز مسته‌فا هیجری‌ له‌گه‌ڵ‌ TISHK ‌سه‌باره‌ت به‌ هه‌ڵبژاردن

پۆستی ئەلیکترۆنی چاپکردن

KAK_MISTEFA_-TISHK_TV2وتووێژ: سەلیم زەنجیری



بەڕێز مستەفا هیجری، سكرتێری گشتیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران، ماوەیەك لەمەوپێش لە پێوەندی لەگەڵ پرسی بەناو هەڵبژارنی ئەمجارەی مەجلیسی شوورای ئیسلامی لە ئێراندا لەگەڵ تەلەفزیۆنی «تیشك»دا وتووێژی كرد. لەبەر گرینگی وتووێژەكە، بە ‌پێویستمان زانی دەقی وتووێژەكە بۆ خوێنەرانی بەڕێزی رۆژنامەی «كوردستان»، چاپ و بڵاو بكەینەوە.



هەر وەك دەزانن لە ماوەی سێ دەیەی رابردوودا زیاتر لە بیست خولی هەڵبژاردن لە ئێراندا بە ڕێوە چوون چ هەڵبژاردنی سەركۆماری چ هەڵبژاردنی مەجلیس چ هەڵبژاردنی شوورای شار و گوندەكان. بەڵام بە هۆی ئەوە كە هیچ یەك لەوانە ئازاد و دێموكراتیك نەبوون زۆر جار لە لایەن ئۆپۆزیسیۆنەوە تەحریم كراون و مەشرووعییەتی ئەو هەڵبژاردنانە چۆتە ژێر پرسیارەوە، ئەمە بەتایبەتی لە هەڵبژاردنی خولی دەیەمی سەركۆماریی ئێراندا كە لە ساڵی 1388دا بەڕێوە چوو رەنگی دایەوە و ناڕەزایەتییەكی یەكجار زۆری لێكەوتەوە كە بەداخەوە لە لایەن رێژیمەوە سەركوت كرا، بەهەرحاڵ ئەمە بوو بە هۆی ئەوە كە قەیرانی سیاسی و قەیرانی مەشرووعییەتی رێژیم قووڵتر و ئاڵۆزتر بێتەوە. ئێستا ئێمە لە فەزایەكدا بەرەو هەڵبژاردنی مەجلیسی نۆیەمی شوورای ئیسلامی دەچین كە بازنەی تەحریمی هەڵبژاردنی ئەم جارە زۆر بەرفراوانتر و زیاترە لە هەڵبژاردنەكانی رابردوو. لەم پێوەندییەدا حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و هەروەها كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران لە بەیاننامەیەكی هاوبەشدا بایكۆتی هەڵبژاردنی مەجلیسی نۆیەمیان كردووە و داوایان لە خەڵك كردووە كە خۆیان لە بەشداریكردن لەم هەڵبژاردنە شانۆسازییەدا بپارێزن. مەسەلەی تەحریمی هەڵبژاردنی مەجلیسی نۆیەم لە لایەن حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و هەروەها شرۆڤەی ئەم هەڵوێستەی حیزبی دێموكرات تەوەری سەرەكی وتوێژیی ئەمجارەی ئێمەیە لەگەڵ بەڕێز كاك مستەفای هیجری، سكرتێری گشتی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران.

پرسیار: كاك مستەفا بەر لەوەی كە بچمە سەر مەسەلەی تەحریمی هەڵبژاردن لە لایەن حیزبی دێموكراتەوە وەكوو موقەدەمە پێم خۆشە بپرسم كە ئێستا كە ئێمە بەرەو هەڵبژاردنی مەجلیسی نۆیەم دەچین، لە ئێستاوە ئێوە سەفبەندییە جەناحییەكان چۆن دەبینن لە نێو رێژیمدا؟

كاك مستەفا هیجری: ئەوەی كە تاكوو ئێستا دیارە سەفبەندییەكان لە راستیدا لە سێ لاوە بەرچاون، ئەوەی كە بە شێوەی رەسمی راگەیەندراوە، یەكێكیان جبهەی موتەحیدی ئوسولگەراكانە كە ئەوە مەهدەوی كەنی سەرپەرەستی دەكات، ئەوانە مەجموعەیەكن لە ئوسولگەراكان كە بۆ خۆیان پێیان وایە كە لە بەیتی رەهبەری زۆر زۆر نیزیكن و لە لایەن خامنەییەوە پشتیوانییان لێ دەكرێ، ئەوەی دووەمیان جبهەی پایدارییە، ئەو جبهەیە كە رێبەرایەتییەكەی بە دەستی میسباحی یەزدییە كەسانێكن كە پێشتر لە حكوومەتدا بەشدارییان هەبوە یا لایەنگری حكوومەت و سەرۆك كۆماریی مەحمودی ئەحمەدی نژاد بوون، بەڵام دوای ئەوەی كە مەحمودی ئەحمەدی نژاد و نیزیكەكانی كەوتنە بەر غەزەبی وەلی فەقیه و لەو كاتەوە نێوی مونحەرفینیان لەسەر دانرا، ئەوانە لەگەڵ ئەحمەدی نژاد فاسڵەیان گرتووە و جبهەیەكیان پێك هێناوە و ئیدعا دەكەن ئەوانیش پەیڕەوی فەرمانی رەهبەرین و لەو چوارچێوەدا ئەو جبهەیان پێك هێناوە بۆ ئەوەی لە ئینتخاباتدا بەشدار بن، لایەنی سێیەم كە تابڵۆیەكی ئاشكرای نیە جبهەیەكە كە ئەحمەدی نژاد رێبەری دەكا ئەوانە كەسانێكن كە وەكوو باسم كرد زۆرتر بە جبهەی مونحەرفین نێو براون و لە نێو ئوسولگەراكاندا كەوتوونەتە بەر غەزەب بەتایبەتی بەر غەزەبی وەلی فەقیه، ئەوانە مەجموعەیەكن كە لە حكوومەتدا بەشدارن، ئوستاندارییەكان، فەرماندارییەكان لە ئیختیارییاندایە و بێجگە لەوە تا رادەیەكی زۆریش بودجەی حكوومەتی بۆ مەسەلەی تەبلیغاتی ئینتخاباتی خۆیان نە بە شێوەی ئاشكرا بە شێوەی نهێنی وەكوو یارمەتیدان بە بنەماڵەی شەهیدەكانیان یان بە بنەماڵەی مەعلوولینی شەڕ دەدرێ بۆ ئەوەی كە دارودەستە و لایەنگر بۆ خۆیان پەیدا بكەن، دیارە ئەوانە پێیان وایە كە ئوستاندارەكان و فەرماندارەكان و هەیئەتی نزارەت بە وەسیلەی ئەو ئیمكاناتە ئیداری و ماڵییەی كە هەیانە دەتوانن لە ئینتخاباتدا ژمارەیەكی زۆر لە نوێنەرانیان دەنگ بێنێتەوە. ئێستا ئەو سێ جناحەن كە بە زاهیر لەگەڵ یەكتری رقابەت دەكەن.

پ: كاك مستەفا ئەو رقابەتەی كە جەنابت باست كرد لەسەر چیە و هەدەفی چیە؟ لەسەر چی كێبەركێ دەكەن ئەو سێ تەیفەی كە جەنابت باست كرد؟

و: بەڵێ ئێستا بۆ خەڵكی ئێران و بۆ دنیا هەمووی ناسراوە، لەو دوو جناحەی ئوسولگەراكان كە باسم كردن بۆ خۆیان تەرەفداری توندوتیژی كۆماری ئیسلامیی ئێرانن، تەرەفداری وەلی فەقیهن و بە گشتی لە كۆماری ئیسلامیی ئێران بە قانوونی ئەساسی و بە هەموو ئەو وەزعییەتەی كە هەیەتی بە تەواوی دیفاع دەكەن و دەیپارێزن، هەر دووكیان وەكوو یەك. جناحی ئەحمەدی نژاد و ئەوانەش هەرچەند لەو ئاخرانەدا نیشانیان دا كە هەندێك دژایەتییان لەگەڵ ئەو ئوسوولگەرایانە هەیە و هێندێك قسەی تازەیان كرد لەو رابیتەدا بۆ ئەوەی كە بتوانن سەرنجی خەڵك رابكێشن وەكوو ئەوەی كە باسی مەسەلەی ئێرانی بوون و فەرهەنگی ئێرانی و ئەو جورە شتانەیان كرد و جاروبار لە هێندێك موساحیبە و وتووێژەكاندا ویستیان نیشان بدەن كە ئەوان لایەنگری كرانەوەی سیاسین لە ئێراندا، بەڵام ئەوانیش هەر لە چوارچێوەی حكوومەتی كۆماری ئیسلامیی ئێراندان. رقابەتێك یان كێبەركێیەك كە لە بەینی ئەوانەدا هەیە هیچ رەبتی بە دێموكراسی و ئازادی و مافی خەڵك و ئەوانە نیە. ئەوانە نە بەرنامەیەكی وایان داوە نە قسەیەكی وایان كردووە تەنها مەسەلە ئەوەیە كە نەوعێك رەقابەت پێك بێنن بۆ ئەوەی كە كاتێك كە لە مەجلیسی شوورای ئیسلامی دەوری ئایندە نوێنەرەكانیان زیاتر بێت بتوانن لەو كاناڵەوە زیاتر لە دامودەزگاكانی حكوومەتیدا نفوز بكەن و دەسەڵاتیان هەبێت بۆ ئەوەی كە لەو حكوومەتە راندخار و فاسدەدا كە هەر كەس دەسەڵاتی بێ دەتوانێ بەشێكی زۆرتر، چ لە باری مادییەوە و چ لە باری ئیمكانات و وەزعی ئیدارییەوە بۆ خۆی، بۆ دەوروبەرەكەی خۆی و بۆ خانەوادەكەی بەدەست بێنێ، شەڕەكە لەسەر ئەوەیە. بۆیە دەڵێم ئەو كێبەركێیە نە لەسەر بەرنامەیەكی پێشكەوتنخوازانەیە، نە لەسەر مافی خەڵكە، نە لەسەر رفاه و ئاسایشی خەڵكە، هیچ رەبتێكی بەو خەڵكەوە نیە، بەینی خۆیانە بۆ بەدەستهێنانی قازانج و بەرژەوەندیی زیاتر بۆ ئایندەیان.

پ: كاك مستەفا ئێوە وەكوو حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران و هەروەها كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران لە بەیاننامەیەكی هاوبەشدا داوای بایكۆتی هەڵبژاردنتان كردووە، داواتان لە خەڵك كردووە كە بەشداری ئەم هەڵبژاردنە یان ئەم شانۆسازییە نەبن. هۆكاری بۆچی دەگەڕێتەوە؟

و: هۆكاری ئەو تەحریمە دەگەڕێتەوە بۆ سەر تەجروبەی ئەو هەموو هەڵبژاردنانەی كە تاكوو ئێستا لە كۆماری ئیسلامیی ئێراندا هاتۆتە پێشێ و لە زۆربەی زۆری ئەوانەدا دەركەوتووە كە رێژیمی كۆماری ئیسلامی باوەڕی بە دەنگی ئازاد نیە، بەڵكوو لە هەڵبژاردن و هێنانی خەڵك بۆ سەر سەندووقەكانی دەنگدان دەیەوێ قازانجی سیاسی خۆی وەربگرێ دەنا دەركەوتووە كە ئەو نوێنەرانەی كە كۆماری ئیسلامی دەیەوێ چ بە پێی قانوونێك كە ئێستا هەیە لە هەڵبژاردندا و تەنانەت باڵاتر لەو قانوونەش دەستێوەردانێكی كە دەیكەن، بە قازانج و بەرژەوەندی خۆیان دەیانهەوێ كەسانێك لە سندووقەكان سەر دەربێنن كە ملكەچ و چاوبەستراوی دەسەڵات بن و لە راستیدا لە فكری دابینكردنی قازانج و بەرژەوەندیی دەسەڵاتدا بن نە لە فكری قازانج و بەرژەوەندیی خەڵكدا. ئێمە لە سیستمەكانی دێموكراتیكدا شاهێدین كە چوونكە ئینتخابات ئازادە، ئەو نوێنەرانەی كە دەنگ دێننەوە، نوێنەری راستەقینەی خەڵكن، بۆیە لە پارلمانیشدا یا لە هەر مەسئولییەتێكدا كە بۆی هەڵبژێردراون دیفاع لە قازانج و بەرژەوەندیی خەڵك دەكەن، بەڵام لە كۆماری ئیسلامیی ئێراندا دیتوومانە كە ئەوە درووست بە پێچەوانەیە، ئێمە نموونەكەیمان بینیوە، لە دەورەكانی پێشووی مەجلیسی شوورای ئیسلامی، لە سەرۆك كۆمارەكان و دامودەزگاكانی دیكەی حكوومەتیش سیستمەكەی جۆرێكە كە هەمووی دەبێ لە خزمەتی حكوومەتدا بێ، لە خزمەتی رێژیم دا بێ، بەتایبەتی ئەو دەورەیە كە لەبەر دەستە لە دەوری نۆیەمی مەجلیسی شوورای ئیسلامی كە وێدەچێ هێندێك بەرنامە لە ئارادا بێت بۆ ئەوەی كە سیستمی حكوومەتیش لە سیستمی كۆمارییەوە بیكەنە پارلمانی.

پ: حیزبی دێموكرات پێشینەی بەشداری لە خولی یەكەمی مەجلیسی «موسسان»دا هەبووە، دوای ئەوە بەردەوام تەحریمی كردووە. جیاوازیی ئەوكات كە حیزبی دێموكرات لە یەكەم خولی مەجلیسی «موسسان»دا بەشداری كردووە لەگەڵ ئێستا چیە؟

و: بەبۆچوونی من شتەكە زۆر سرووشتییە. ئێمە لە سەرەتادا ئەوەندەی كە من لەبیرمە لە هەڵبژاردنی یەكەم دەوری مەجلیسی شوورای ئیسلامیشدا وەكوو حیزبی دێموكراتی كوردستان بەشدار بووین، كاندیدمان موعەرەفی كرد و تەبلیغمان كرد بۆ ئەوەی كە خەڵك بێن بۆ سەر سندووقەكانی دەنگدان دەنگ بدەن یا ئەوەی كە ئێوە ئیشارەتان پێكرد لە هێندێك مەقتەعدا ئێمە ئەو كارەمان كردووە. دەلیلەكەی ئەوەیە كە سەرەتای پێكهاتنی كۆماری ئیسلامی بوو (دوای شۆڕشی گەلانی ئێران)، لەوكاتەدا لەگەڵ ئەوەی كە حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران لە رێفراندۆمێكدا كە نەوعی حكوومەت دیاری كرا دەنگی نەدا، بەڵام دیسان هەموو هەوڵی خۆی دا كە بەڵكوو بتوانێ تەئسیر دابنێ لەسەر دێموكراتیزاسیۆنی رێژیمەكە، بۆیە لە ئینتخاباتدا بەشداری دەكرد. بەڵام دوای ئەوەی كە دەركەوت ئەو ئینتخاباتانەی كە ئیشارەتان پێكرد تەنها لە قازانج و بەرژەوەندی كۆماری ئیسلامیی ئێرانە، دەبینین كە ئێمە تەحریمەكانمان زیاد بووە یانی ماهییەتی ئەوكات روون بووە. ئەودەمی بەشێكی زۆر لە خەڵك بوون كە بەو حەقیقەتە گەیشتبوون بەڵام ئێستا لەو دەورەی نۆهەمی هەڵبژاردنەكانی مەجلیسی شوورای ئیسلامی دەبینین كە مەسەلەكە هەر پەیوەندی بە حیزبی دێموكرات و گەلی كوردەوە نیە، بەڵكوو بەشێكی زۆر یا زۆربەی زۆری رێكخراوە سیاسییەكان و لایەنە فكرییەكان هەموویان ئەو واقعییەتەیان بۆ روون بۆتەوە و لە ئینتخاباتدا نایانهەوێ بەشداری بكەن و تەبلیغ دەكەن بۆ ئەوەی كە خەڵك بەشداری نەكەن.

پ: رێژیمی ویلایەتی فەقیه ئیدیعا دەكا كە نوێنەری خودایە لەسەر زەوی و نە لە بەرامبەر خەڵكیدا خۆی بە بەرپرسیار دەزانێ و نەش وڵامدەر. كەوایە ئەم شانۆسازییە یان ئەم هەڵبژاردنە بەناو هەڵبژاردنە بۆ چیە؟

و: بەڵێ ئەوە بە تەواوی راستە، تەنانەت لەو بەینەدا چەند كەسێك لە كەسایەتییەكانی رێژیم كە حیسابیان لەسەر دەكرێ لە نێو رێژیمدا، مانگێك لەوەپێش باسی ئەوەیان كرد كە جمهوری ئیسلامی لە بنەڕەتدا لەگەڵ ئازادی موخالیفە و هەڵبژاردنی ئازادیش بەشێكە لە ئازادیی خەڵك لە ئێراندا. ئەوە بە تەواوی راستە چوونكە لە سیستمی جمهوری ئیسلامیدا هەموو شتێك بەپێی شەرعی ئیسلام ـ بەپێی قسەی خۆیان ـ دیاری كراوە، نوێنەرانی دیاری كراوی خەڵك دەبێ كێ بن؟!، بەتایبەتی لە سیستمی ویلایەتی فەقیهدا كە موبتەكیرەكەی خومەینی بوو لەوێدا وەكوو نوێنەری ئیمامی زەمانە لە غیابی ویدا. وەختێك نوێنەری ئیمامی زەمانە تەبیعەتەن قسەی وی، نەزەری وی، نەزەری فەوقی ئینسانییە و قابیلی رەدبوونەوە نیە، قابیلی بەحس و چوون و چرا نیە، بۆیە مەسەلەی پارلمان و ئەو دامودەزگایەی كە بە زاهیر شكلێكی مودێڕنیان پێداون تەنها بۆ فریودانی خەڵكن. بەتایبەتی ئێمە دیتوومانە كە لە هەموو ئەو هەڵبژاردنانەشدا وەختێك خەڵك دێن لەسەر سندووقەكانی دەنگداندا ئامادە دەبن، رێژیمی كۆماری ئیسلامی بە چەندین بەرابەر ئەوەی ئیعلام دەكا و ئەوەی دەكاتە وەسیلەیەك بۆ ئیعلامی مەشرووعییەتی خۆی.

پ: ئێستا ئەو هەڵبژاردنە لە چ دۆخێك یا لە چ رەوشێكدا بەڕێوە دەچێ بە سەرنجدان بە دۆخی رێژیم چ لە ئاستی نێوخۆیی و چ لە ئاستی ناوچەیی و چ لە ئاستی نێونەتەوەیی؟

و: بەڵێ ئەوە مەسەلەیەكی دەقیقە كە ئێمە بزانین لە چ مەرحەلەیەكدا، لە چ بڕگەیەكی زەمانیدا ئێستا كۆماری ئیسلامی ئینتخابات دەكا. لەنێوخۆی وڵاتدا زیاتر لە رابردوو مەشروعییەتی رێژیم چۆتە ژێر پرسیار، بۆ نموونە باسی ئیسلاحتەڵەبان دەكەم، ئیسلاحتەڵەبانێك كە بەشێك لە حكوومەت بوونە هەمیشە هەوڵیان داوە یارمەتی ئەو حكوومەتە بكەن، بەهێزی بكەن و بۆیە هەمیشە لە ئینتخاباتەكاندا هەوێنی بەشداری بوون و خەڵكیان تەشویق كردووە بۆ بەشداری، تەنانەت ئەوان ئێستا ئیعلامیان كردووە كە لە ئینتخاباتدا بەشداری ناكەن، لیست نادەن و كاندیدایان نیە، ئەوە نەتیجەی ئەوەیە كە مەشرووعییەتی رێژیم یەكجار زۆر دابەزیوە لە نێوخۆدا. لە باری نێونەتەوەییەوە زیاتر لە هەموو كاتێك مەشرووعییەتی رێژیم دابەزیوە، چوونكە ئەو مەحكوومییەتانەی كە بەتایبەتی ئەمساڵ لەلایەن رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان لە رابیتە لەگەڵ مەسەلەی لەژێرپێنانی مافی مرۆڤ، لە پێوەندی لەگەڵ مەسەلەی بەرنامەی ئەتۆمی كۆماری ئیسلامیی ئێران و زۆر مەسائیلی دیكە مەحكوومییەت بۆ سەر ئێران سادر بوو، زیاتر لە رابردوو لە باری نێونەتەوەییەوە مەشرووعییەت و قانوونییەتی خۆی لەدەست داوە. لە باری ئابوورییەوە دەبینین كە رێژیمی كۆماری ئیسلامیی ئێران ئێستا لە وەزعێكی ئابووری یەكجار زۆر خراپدایە، پارەی ئێران ئەرزشەكەی تەنها لە ماوەی یەك ساڵی رابردوودا زیاتر لە 40% دابەزیوە و هەر لە حاڵی دابەزیندایە، نەوتی ئێران ئێستا باس لەوە دەكرێ كە تەحریمی لەسەر دابنرێ و بانكی مەركەزی ئێران لە لایەن هێندێك لە وڵاتانەوە بەتایبەت لە لایەن ئامریكاوە تەحریم كراوە، خراپترین مەوقعییەتی سیاسییە بۆ كۆماری ئیسلامی چ لە نێوخۆ و چ لە دەرەوە. لەو مەوقعییەتەدا كۆماری ئیسلامی ئینتخابات دەكا، بۆیە هەموو هەوڵی خۆی دەدا بۆ ئەوەی كە خەڵكی زۆر بە هەر شێوەیەك بێ خەڵكێكی زۆر بهێنێتە سەر سندووقی دەنگدان. لە باری نێونەتەوەیی گرنگی زۆری هەیە، بۆ خۆشیان واتە دەسەڵاتدارانی كۆماری ئیسلامی ئەوەیان ئیعلام كردووە كە ئەو ئینتخاباتە زۆر حەساسە، زۆر گرینگە، لەو بارەوە گرینگە كە ئەگەر ئەوان بتوانن خەڵكێكی زۆر بێننە سەر سندووقەكانی دەنگدان، جارێكی دیكە بە دنیا نیشانی دەدەن كە ئێوە ئێمەتان محاسرە كردووە بەڵام خەڵك هەر لە گەڵمانە، بە ناڕازییەكانی نێوخۆی وڵات رابگەیەنن كە ئەو خەڵكە هەر لەگەڵمانە، كەوابوو ئێمە مەشرووعییەتی خۆمان لەو خەڵكە وەردەگرین. ئەگەر دەسەڵاتدارانی كۆماری ئیسلامی ئیعلامیان كردووە كە ئەو هەڵبژاردنەی ئەوجار بۆ ئەوان زۆر حەساسە و تەنانەت خامنەیی باسی لەوە كرد كە ئەوە نەكەنە مەسەلەیەكی ئەمنییەتی، هەر بەو ئەندازەیە بۆ خەڵكیش موهیمە لەو بارەوە كە ئایا خەڵكی ئێران لە كۆماری ئیسلامی ئێران ناڕازین ئامادەن ئەو ناڕەزایەتییەی خۆیان بە نەچوونە سەر سندووقەكانی دەنگدان هەم بە گوێی كۆماری ئیسلامی و هەم بە گوێی دونیا بگەیەنن كە ئەو رێژیمە ئیدی مەشرووعییەت و قانوونییەتی لە نەزەر ئەوانەوە نەماوە. بۆیە لەو بارەوە دوو رەقابەت یا بڵێین سەفبەندیی موشەخەس هەیە لە بەینی حكوومەت و لایەنگرانی حكوومەت كە لە ئینتخاباتدا بەشدار دەبن و تەبلیغی بۆ دەكەن و هەموو هەوڵی خۆیان دەدەن بۆ بەشداریی زیاتری خەڵك، لە لایەكی دیكەشەوە خەڵكی ناڕازی و موعارز لەگەڵ كۆماری ئیسلامی هەوڵی خۆیان دەدەن بۆ ئەوەی كە فەعالییەتێك یانی تەحریمێكی فەعال بكەن، تەحریمی فەعال بەو مەعنایە كە تەنها ئەوە نا بۆ خۆیان نەچنە سەر سندووقی دەنگدان، بەڵكوو ئەوەندەی كە بۆیان دەكرێ كار بكەن بۆ ئەوەی كە خەڵكی دیكەش رازی بكەن كە ئەگەر حەدی ئەقەلێك بە هەر دەلیلێك دەیانهەوێ بچنە سەر سندووقەكانی دەنگدان، ئەوانیش نەچن.

پ: كاك مستەفا، بە رای جەنابت ئەو قسانەی بەرپرسانی رێژیم كە ئەم هەڵبژاردنە بە هەڵبژاردنێكی حەساس و قەیران خولقێن ناو دەبەن، نیشانەی ئەو ترسە نیە كە سەرهەڵدانێك یان ناڕەزایەتییەك وەكوو ساڵی 1388 درووست ببێت و لە بەرامبەریشدا كۆماری ئیسلامیش لە حاڵی خۆئامادەكردنە بۆ دەورێكی نوێ لە سەركوت و كوشتن و تۆقاندنی ئەو خەڵكە؟

و: بێگومان. كۆماری ئیسلامی سەرەڕای ئەوەی كە ژێستی بەهێزبوون دەگرێ و هەڕەشە لە دنیا دەكات و ئیدیعای مۆدیریەتی دنیا دەكا، سەرەڕای ئەوە كە باس لەوە دەكا كە ئەو گەمارۆگەلە كە خراونەتە سەر ئێران هیچ تەئسیرێكی لەسەر ئێران نیە، لە حاڵێكدا خەڵك رۆژانە بە چاوی خۆیان دەیبینن بۆ نموونە دابەزینی بایی پارەی ئێران، هەموو ئەو تەبلیغاتە و مانۆڕانە و ئامادەكارییە هەمووی لە رووی ترسەوەیە، رێژیمێك كە جێ پێی لە نێو خەڵكی خۆی زۆر لاواز بووە، تەنانەت بەشێكی زۆر لە وەفادارانی خۆی لە دەست داوە و لە سەتحی نێونەتەوەییدا بێجگە لە یەك دوو وڵات كە تەنیا بۆ قازانج و بەرژەوەندی خۆیان جارجار پشتیوانی لێ دەكەن و ئەو پشتیوانییە لە باری سیاسییەوە ناتوانێ دائمی بێت، تەبیعەتەن حەقی هەیە بترسێ، بەڵام چوونكە حكوومەتێكی گەلی نیە چوون باوەڕی بە هێزی خەڵك نیە، لە باتی ئەوە كە لە فیكری ئەوەدا بێت كە ئەو گیروگرفتانە چارەسەر بكات، خەڵك رازی بكات و بتوانێ تەعامولێكی سەردەمیانە لەگەڵ سیاسەتی نێونەتەوەییدا بكات، رۆژبەرۆژ ئەو گەمارۆیانە بە دەوری خۆیدا توندتر و توندتر دەكات. بۆیە ئەوەی كە ئاماژەتان پێ كرد بە تەواوی درووستە كە لەو هەڵبژاردنە دەترسێ. لە چەند رووەوە دەترسێ یەكەم ئەوەیكە بەو جۆرە كە ئەو چاوەڕوانی دەكات نەتوانێ وەكوو رابردوو خەڵك بێنێتە سەر سندووقەكانی دەنگدان كە حەتمەنیش هەر وا دەبێت. ترسی ئەوەی هەیە كە دوای ئەو هەڵبژاردنە دووبارە خۆپیشاندان و ناڕەزایەتی شكڵ بگرێتەوە و ترسی ئەوەی هەیە كە ئەو سەفبەندییە كە باسم كرد، واتە سەفبەندییەكی موشەخەس بەینی حكوومەت و لایەنگرانی حكوومەت لەگەڵ خەڵكی ناڕازی، ببێتە هۆكاری یەكگرتوویی زیاتری خەڵكی ناڕازی دژی رێژیمی كۆماری ئیسلامی و بەشداری نەكردنیان لە هەڵبژاردندا. بۆیە رێژیمی كۆماری ئیسلامی زۆر زۆر دەترسێت.

پ: كاك مستەفا پیلانەكان و سێناریۆكانی رێژیم بۆ راكێشانی خەڵك بۆ سەر سندووقەكانی دەنگدان چین؟ بەتایبەت لە كوردستاندا چ پیلان و سێناریۆیەكی داڕشتووە؟

و: ئەوەی كە شارەزایان لە نێوخۆی وڵاتدا لە پێوەندی لەگەڵ شارە گەورەكان باسی دەكەن، ئەوەیە كە بەشداریی خەڵك یەكجار زۆر كەم دەبێت، چوونكە ئیمكانی سەرگرتنی پیلانەكانی كۆماری ئیسلامی لەو شوێنانەدا زۆر كەمە، بەڵام لە شارە بچووكەكاندا ئەو ئیمكانە هەیە بەتایبەتی لەو شارانە كە پێكهاتەی كۆمەڵایەتی خەڵكەكە جیاوازە، بۆ نموونە لە نەتەوە و ئایین و زمان و زاراوەی جیاواز پێكهاتوون. كۆماری ئیسلامیی ئێران هەمیشە هەوڵی داوە كە لەو جیاوازییانە بە قازانجی خۆی كەڵك وەربگرێت. بێگومان ئەمجارەش هەوڵی خۆی دەدات بۆ نموونە بەینی كورد و توركەكان لەو شوێنانەدا كە بە شێوەی تێكەڵاو دەژین و كاندیدای هاوبەشیان هەیە، یان بۆ نموونە لە بەینی گوندی و شاری یان بەینی عەشیرەتەكان و ئایینە جیاوازەكان رەقابەتێك پێك بێنێت یان كاندیداكان بە جۆرێك دیاری بكا كە بتوانێ ئەو كێبەركێیە لە بەینی ئەواندا پێك بێنێت، لە ئاكامدا هەر كامیان لە دژی ئەوی دیكە بێتە سەر سندووقی دەنگدان و بەو شێوە لانیكەم تەنووری هەڵبژاردنەكە لە شارە بچووكەكان گەرم رابگرێت. بۆیە ئەوە زۆر گرینگە كە خەڵكی كورد لە كوردستان بەتایبەتی و بەگشتی لە ئێراندا دەبێت زۆر وریا بن و فریوی و ئەو بازاڕگەرمییانە نەخۆن و لە راستیدا بەشداریكردنی خەڵك لەو هەڵبژاردنەدا یارمەتیدانە بە رێژیمی كۆماری ئیسلامی. چوونكە باسمان كرد تەنیا بە قازانجی كۆماری ئیسلامییە و هیچ قازانج و بەرژەوەندییەكی بۆ خەڵك تێدا نیە. بۆیە من هیوادارم كە خەڵكی ئێران بەگشتی و خەڵكی كورد بەتایبەتی كە من باوەڕم بە وریایی و ژیریی ئەوان هەیە و بە ئەزموون نیشانیان داوە كە فریوی ئەو جۆرە پیلان و بازاڕگەرمییانە كە بارها رێژیمی كۆماری ئیسلامی تاقی كردووەتەوە ناخۆن.

پ: كاك مستەفا مەسەلەیەك كە لە سەرەتا ئاماژەتان پێكرد مەسەلەی گۆڕینی سیستمی حكوومەتی ئێران لە كۆماری بۆ پارلمانییە. ئەوە چەندە لە راستای ئەو سێناریۆ یان بازاڕگەرمی هەڵبژاردنی رێژیم نەقشی هەیە؟

و: لە سەرەتای هاتنەسەركاری رێژیم تاكوو ئێستا چاو لێدەكەین، دەبینین ساڵ بە ساڵ و قۆناغ بە قۆناغ، رێژیم یەكدەستر و بەستەتر دەبێتەوە و هیچ كراوەیی بۆ ناهێڵێتەوە، لە بەر ئەوە ئەگەر كراوەیی هەبێت ئێعتراز پەیدا دەبێت و خەڵك دەڕژێنە سەر شەقام و ئێعترازی خۆیان نیشان دەدەن. بۆیە دەبینین كە رۆژبەرۆژ مەیدانەكە زیاتر دەبەستێ و فەزاكە زیاتر ئەمنییەتی‎ دەكات و ئەگەر دەلاقەیەكی بچووك بۆ نیشاندانی ناڕەزایەتیی خەڵك هەیە ئەوانە هەموویان دەبەستێت. ئێمە دیتمان كە لە هەڵبژاردنی پێشووی سەرۆك كۆماری لە ساڵی 88، خەڵك رژانە سەر شەقامەكان و ناڕەزایەتییان پێكهێنا و دەردسەرییەكی زۆر گەورەیان بۆ رێژیمی كۆماری ئیسلامی دووست كرد، هەرچەند بە داخەوە رێژیمی كۆماری ئیسلامی توانی بە زەبر و زەنگ ئەو ئێعترازە بە زاهیر سەركۆت بكا، بەڵام بۆ رێژیمی كۆماری ئیسلامی هەزینەیەكی زۆری هەڵگرت. ئێستا رێژیمی كۆماری ئیسلامی ئیدی نایهەوێت ئەو هەزینانە بدات، كاتێ نایهەوێت ئەو هەزینانە بدات زۆر سرووشتیە بیر لەوە بكاتەوە كە چ بكات ئەسڵەن هەڵبژاردنی سەرۆك كۆماری نەمێنێ تا تووشی ئەو كێشانە نەبێت، لێرەدا ئاڵترناتیڤی ئەو سیستمە، سیستمی حكوومەتی پارلمانییە. لە حكوومەتی پارلمانیدا، پارلمان، سەرۆك وەزیران دیاری دەكات. كەوابوو كۆماری ئیسلامیی ئێران ئێستا لەو دەورەیەدا سەعی دەكات مۆتیعترین و لە واقیعدا بێدەنگترین خەڵكانێك یان كاندیداگەلێك ئێعلام بكات و لە سندووقەكانی دەنگدان بێنێتە دەرێ كە بچنە پارلمان، بۆ ئەوەی لە داهاتوودا ئیدی ئەگەر ئەو سیستمەیان گۆڕی، سەرۆك كۆماریش راستەوخۆ بە دەستی رەهبەر بێ و لەوێ چی بە ئەندامانی پارلمانیان گۆت وكێی پێناساندن، دیاری بكەن و خۆی لە كێشەی هەڵبژاردن و ناڕەزایەتی و ئەو جۆرە كێشانە بكاتەوە. بۆیە ئەوەش بۆ خۆی مەسەلەیەكە كە لە هەڵبژاردنی ئەو جارە دەبێ خەڵك لە بەرچاوی بگرن.

پ: بە سەرنجدان بە هەمووی ئەو كێشانە كە ئاماژەتان پێكرد لەو ماوەیەدا، هەروەها ئەو شەپۆلی بەرفراوانی تەحریمە كە لە لایەن زۆر رێكخراو و لایەنی سیاسییەوە لەسەر ئەم هەڵبژاردنە كراوە، پێتان وایە كە رادەی بەشداریی خەڵك چۆن دەبێت؟

و: لەو باوەڕەدام كە بەشداریی خەڵك لە لانیكەمی خۆیدا دەبێت و ئەو لانیكەمییەش زۆرتر ئەو كەسانەن كە بە دەلیلێك بەستراونەتەوە بە حكوومەتەوە، حكوومەت یارمەتیی مادییان پێ دەكا، دارودەستەی دەسەڵاتدارەكانی رێژیمن و لە ئیمكاناتی ئەو حكوومەتە بەهرەمەندن، ئەوانە لە هەڵبژاردنەكە بەشداری دەكەن بەڵام ژمارەیان بەنیسبەت رابردوو زۆر زۆر كەمە، چوونكە خەڵكی دیكە تێدا بەشداری ناكات و لەو بارەوە هیچ گومانی تێدا نیە. دیارە ئەوە بەو مانایە نیە كە كۆماری ئیسلامی وەكوو هەڵبژاردنەكانی رابردوو دوای هەڵبژاردن دووبارە سوپاسی جەماوەری خەڵك دەكات كە لە هەڵبژاردنێكی ئازاد هاتوون رەئی خۆیان داوە و ژمارەیەكی موبالغەئامیز ئێعلام دەكات بۆ ئەوەی كە دووبارە خەڵك چەواشە بكات، بەڵام ئەو تەبلیغاتەی رێژیم لەگەڵ واقعییەتێكی كە ئێمە چاوەڕوانی دەكەین جیاوازی زۆری دەبێت و من پێم وایە كە رێژیمی كۆماری ئیسلامیی ئێرانیش بۆ خۆی لەو مەسەلەیە ئاگادارە.

پرسیار: كاك مستەفا لەم رۆژانەدا دەبینین كە ژمارەیەكی بەرچاو لە كوردەكانی شارە كوردنشینەكان بەتایبەتی لە شاری مەهاباد دەستبەسەر كراون، ئایا ئەو خەڵكگرتن و تۆقاندنە پێوەندییەكی بە نزیكبوونەوەی هەڵبژاردندا هەیە؟

و: بەڵێ من پێم وابێت پێوەندیی هەیە، چوونكە ئەگەر سەرنجتان دابێت لە ئەو هەواڵانە كە ئەم چەند رۆژە بڵاو بۆتەوە رێژیمی كۆماری ئیسلامی ئێعلامی كردووە كە ئەوانەی كە لە كافی نێتەكان ئیستفادە دەكەن دەبێت ناسنامەی مۆعتەبەریان هەبێت و ناویان بنووسن، ئەوە هەمووی لە راستای ئەوەیە كە خەڵك تەبلیغات نەكات. لە كوردستاندا بەگشتی من پێم وابێت كە خەڵك لە تەحریمێكی فەعالدا دەبن و هەوڵ دەدەن كە كارێك بكەن خەڵك لەو هەڵبژاردنە بەشداری نەكات و كۆماری ئیسلامی لەو مەسەلەیە ئاگادارە و بەتایبەتی لە دوای ئەو تەحریمە هاوبەشە كە بەینی كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران و حیزبی دێموكرات ئێعلام كراوە و هێندێك لە رێكخراوەكانی دیكەش هەر ئەو كارەیان كردووە، كۆماری ئیسلامی ئێران نیگەرانی ئەوەیە كە خەڵكەكە بكەوێتە دەوری تەحریمێكی فەعال و بكەونە تەبلیغاتكردن بە دژی بەشداریكردن لە هەڵبژاردندا. بۆیە ئەو كەسانەی گومانیان لێ دەكەن كە لەو پێوەندییە مومكینە چالاك بن یان چالاكییەكیان لێ بینیوە بیانگرن بە بیانووی ئەوەی كە ئەوە ئەندامی حیزبێكی ئۆپۆزیسیۆنە یان ئەو ئیتهامانەی كە هەمیشە ئامادەیە كە سەر بە ئەمریكایە و تەشویشی ئەزهانی عموومی دەكات. بۆیە من پێم وایە بەشێكی زۆری لە پێوەندی لەگەڵ ئەو مەسەلەدایە و دەیهەوێت بەوجۆرە خەڵكەكە بترسێنێت كە لەو بارەوە چالاك نەبن، بەڵام بە پێی شناختێك كە ئێمە لە خەڵكی كورد لە كوردستان هەمانە بەگشتی و بەتایبەتی لە خەڵكی مەهاباد موتمەئنین كە هەروەكوو تا ئێستا بە سەركوت و زەبروزەنگ و ئەو هەمووە زوڵم و زۆرە كە لە سەریان بووە تەسلیمی كۆماری ئیسلامی نەبوون ئێستاش بە گرتنی خەڵك و ئەشكەنجەدانیان و ترساندنیان لە رێژیم ناترسێن. ترسی خەڵك بەگشتی و بەتایبەتی لە كوردستان لە رێژیم شكاوە و هەر بۆیە هەموو هەوڵ و كۆششەكانی كۆماری ئیسلامیی ئێران لە راستای ئەوەدا كە خەڵك بە زەبر و زەنگ بێدەنگ بكات، سەركەوتوو نەبووە، بۆیە من پێم وابێت دیسانیش لەو پێوەندییەدا سەركەوتوو نابێت و ئێمە چاوەڕوانیمان ئەوەیە كە خەڵكی كوردستان و یەك لەوانە مەنتەقەی مەهاباد و شاری مەهاباد وەك هەمیشە وشیار و ئاگا تەسلیمی ئەو جۆرە پیلانانە نابن و چالاك دەبن لە تەحریمی هەڵبژاردندا.

پ: كاك مستەفا گرینگی ئەو هەڵوێستە یان بەیاننامە هاوبەشەی ئێوە وەكوو حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران لەگەڵ كۆمەڵەی شۆڕشگێڕی زەحمەتكێشانی كوردستانی ئێران لە چیدایە زیاتر؟

و: واقعییەت ئەوەیە كە ئێمە وەكوو حیزبەكانی كوردستانی ئێران ئەوەندەی كە بتوانین لە هەلومەرجە سیاسییە تایبەتییەكاندا هەڵوێستی هاوبەشمان هەبێت، ئەوە سەفی خەڵك یەكگرتووتر دەكات و ئێمە گرینگییەكەی لەوەدا دەبینین. بۆیە ئێمە گەیشتینە ئەو قەناعەتەی كە پێكەوە لەو پێوەندییەدا بەیانییەی هاوبەش بدەین.

پ: جەنابت لەسەر ماڵپەڕی خۆتان واتە ماڵپەڕی سكرتێر، وتارێكتان لە ژێر ناوی ئیسلاحخوازان و هەڵبژاردنی داهاتوو بڵاو كردووە و ئاماژە بە هەڵوێستی ئەوان دەكەن كە ئەمجارە ئەوان لە وشەگەلێك وەكوو «فرمایشی» و « نمایشی» و «مهندسی شدە» كەڵك وەردەگرن، ئایا تەنیا ئەم هەڵبژاردنە نەمایشییە چوونكە شەرتەكانیان قەبووڵ نەكراون یان نەخێر بە هۆی ئەوەیە كە لە مەیدان بە دەر كراون یان بە واتایەكی دیكە ئەگەر بڵێم لوتف و مەرحەمەت و ئەلتافی رێبەری شموولی حاڵی ئەوانی نەكردووە؟

و: لەو بابەتەدا كە نووسیومە، لە دوو لایەنەوە باسم كردووە لەسەر بەشدارینەكردنی ئیسلاحتەڵەبان ـ كە دیارە ئەوە بۆ خۆی هەنگاوێكی باشە ـ بەڵام لەوێشدا ئەو پرسیارەم وروژاندووە كە ئەوە راستە كە شەرتەكانی ئەوان نەهاتە دی یان هەڵبژاردنێكی ئازاد یان فەزایەكی ئازاد فەراهەم نەبوو و زیندانیانی سیاسی ئازاد نەكراون و هەمووی ئەوانە راستە، بەڵام ئایا لە هەڵبژاردنەكانی پێشوودا كە ئەوان ببوونە داینەمۆی حەرەكەت بۆ هێنانی خەڵك بۆ سەر سندووقەكانی دەنگدان و تەوجیهی بەشداریی خەڵك لەسەر دەنگدان، بە راستی ئەو ئیمكاناتە و ئەو مێكانیزمانە فەراهەم ببوون؟ ئەگەر فەراهەم ببوون، خۆ ئەوان بۆ خۆیان لە هەڵبژاردنەكاندا ئێعترازیان هەبوو، بۆ نموونە لە هەڵبژاردنی دەوری دەهەمی سەرۆك كۆماریدا دیتمان كە خودی ئیسلاحتەڵەبان ناڕازی بوون و گوتیان فێڵ كراوە، گوتیان ئەو هەڵبژاردنە، هەڵبژاردنێكی فەرمایشی بووە یان موهەندیسی كراوە و هتد... . كەوابوو ئەگەر ئەودەمیش هەڵبژاردنەكان موهەندیسی كراو بوون، ئەوان دەبێت لە خەڵك داوای لێبوردن بكەن. دیارە لەوێدا بە وردی باس كراوە و لێرەدا نامهەوێت بچمە سەر ئەو باسانە، بەڵام لەوێشدا مەبەستی خۆم لە پێوەندی لەگەڵ ئەوە كە ئیسلاحخوازان هەڵوێستێكی نوێیان گرتووە ئاماژەم پێكردووە.

پ: لێرەدا پرسیارێكی دیكە دێتە ئاراوە. مادام كە دەزانن هەڵبژاردن نمایشییە یان شانۆسازییە بۆچی خۆیان لە وشەی تەحریم دەپارێزن؟ واتە بەشداریی ناكەن و... بەڵام دەقیق لە وشەی تەحریم خۆیان دەبوێرن؟

و: من لەو بابەتەدا كە نووسیومە باسم كردووە كە ئیسلاحتەڵەبان لەگەڵ ئەوەی كە گلەیی و گازەندەیان هەیە و نامە دەنووسن بۆ رێبەر، بەڵام هەر لە فیكری ئیستحكامی كۆماری ئیسلامیدان، لەگەڵ ئەوەی كە لەم هەڵبژاردنەدا ئێعلامیان كردووە كە كاندیدایان نیە و بەشداری ناكەن، بەڵام ئەوە بەو مانا نیە كە پشتیان لە رێژیم كردبێ و بە هیوای ئەوە بن كە رێژیم ئاڵوگۆڕی ئەساسی بە سەردا بێت، بە مانای رووخانی یان بنیاتنانی رێژیمێكی دیكە. لەبەر ئەوەی ئەوان لە چەندین لاوە بە رێژیمەوە بەستراونەتەوە و نایانهەوێت ئەو پێوەندییانە و بەستراوەییانەیان بە رێژیم بە یەكجاری بپسێنن چوونكە تاكوو ئێستا بێ هیوا نەبوون لەوەی كە ئەو رێژیمە لەراستیدا بتوانێ ئیسڵاح بێت، بۆیە ئەوەیان راگرتووە كە فاسڵەیەك لە بەینی خۆیان لەگەڵ باقی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانیدا هەبێت، كە ئەوانیش لە هەڵبژاردندا بەشداری ناكەن وەكوو ئێمە كە تەحریمان كردووە، بەڵام ئێمە درووشمی رووخانی رێژیمیان هەیە، ئێمە لە مێژە بەو قەناعەتە گەیشتووین كە لەو رێژیمەدا هیچ ئیسڵاحاتێك بە قازانجی خەڵك ناكرێت بۆیە رێگای ئیسلاحات لە رێگای دێموكراسی لە رێگای ئازادی و مافی مرۆڤ و لە رووخانی ئەو حكوومەتەوە دەست پێ دەكات بەڵام ئەوان هێشتا بەو قەناعەتە نەگەیشتوون.

پ: كاك مستەفا ئیسلاحتەڵەبەكان لە شارە گەورەكاندا بەشدارییان نەكردووە بەڵام لە شارە بچووكەكاندا بەتایبەتی لە كوردستاندا بەشدارن. ئێوە ئەو پارادۆكسە لە سیاسەتیاندا بە چی دەبینن؟

و: لەو پێوەندییەدا من دوو ئیحتیمال دەبینم كە دەتوانێ هەر دووی راست بێت، یەكەم ئەوە كە خودی ئیسلاحخوازان و لە نێو ئیسلاحخوازانیشدا ئەوەی كە باسی لەسەر دەكرا وەكوو جووڵانەوەی سەوز، ئەوانە وەكوو رابردوو یەكدەست نەماون و جیاوازیی نەزەری و فیكری لە نێویاندا هەیە، بۆیە ئەوە یەكێك لەو شتانەیە بۆ نموونە لەگەڵ ئەوەی كە تەیفە جۆراوجۆرەكانی ئیسلاحتەڵەبان رایانگەیاندووە كە لە هەڵبژاردندا بەشداری ناكەن بەڵام هێندێ لە كەسایەتییەكانیان بەشداییان كردووە تەنانەت لە تارانیشدا هەیانە كە بەشدارییان كردووە. ئەمە لە لایەك، لە لایەكی دیكەوە دەبێت ئەوەش لە بەرچاومان بێت و ئەو ئیحتیمالەش بە دوور نەزانین كە ئیسلاحخوازان لەگەڵ ئەوەی كە بە شێوەی فەرمی ئێعلامییان كردووە كە لە هەڵبژاردن بەشداری ناكەن بەڵام لە ژێرەوە رەنگە بە لایەنگران و ئەندامانی خۆیان بڵێین كە بچن بەشداری بكەن وەكوو كەسایەتی نەك وەكوو ئیسلاحتەڵەب، بۆ ئەوەی كە ئەگەر لە بێژینگی شوورای نیگابان گوزەران ئەودەمی خەڵك تەشویق بكەن بۆ ئەوەی بێن لە هەڵبژاردندا بەشداری بكەن.

پ: كاك مستەفا بەرەی یەكگرتووی كورد داوای بەشداریی ئەكتیڤی كوردەكان لە هەڵبژاردندا دەكات و دەستەبەر بوونی داواكانی خەڵك تەنیا لەو رەهەندەوە دەبینن. ئایا ئەمە بۆ نەناسینی ئەوان لە سیستمی كۆماری ئیسلامی دەگەڕێتەوە یان نەخێر بۆ هەڵپەرەستی و ئۆپۆرتۆنیست بوونیان؟

و: لە واقیعدا ئەوە پەدیدەیەكی زۆر جێگای تەئەسۆفە، لە حاڵیكدا كە وەك باسمان كرد ئیسلاحخوازان كە بە هەزار بەندەوە بە كۆماری ئیسلامییەوە بەسترابوون ئێعلامییان كرد لە هەڵبژاردندا بەشداری ناكەن، مەجمووعەیەك كورد ئێستا بە هەر عینوانێك بێن و باسی ئەوە بكەن كە ویست و داخوازییەكانی كورد لە رێگای كۆماری ئیسلامی لە پارلمانەوە بە دی دەكرێ. پێم وابێت كە خەڵكی كورد زۆر وشیارن و قەزاوەتی خۆیان لەسەر ئەو تیپە خەڵكانە هەیە، بەڵام لە وەڵامی پرسیاری ئێوەدا دەڵێم كە ئەوان رێژیم باش دەناسن چوونكە بەشێك لەوانە كەسانێك بوون كە لە هەڵبژاردنەكانی پێشوودا لە سندووقەكانی دەنگدان سەریان دەرهێنا و چوون لە پارلمان بەشدار بوون و ئەگەر خەڵكی دیكە كەم بزانێت ئەوان باش دەزانن كە ئەندامی مەجلیسی شوورای ئیسلامی هیچ تەئسیرێكی لەسەر سیاسەتگوزاری و بەرەوپێشبردنی ویست و داخوازی خەڵكدا نیە.

خاڵی دووەم دەگەڕێتەوە سەر ئەوەی كە لە نێو ئەوانەشدا خەڵكێك هەیە كە بێجگە لە قازانج و بەرژەوەندیی خۆیان گوێیان لە خەڵك نیە، لە فیكری قازانج و بەرژەوەندیی خۆیاندان كە ئەگەر هاتوو گرتی و چوون بۆ ناو پارلمان و لەو ئیمكاناتی ماددییە و ئەو جۆر شتانە كە هەیە كەڵكی خۆیان وەرگرت، ئەوە هیچ پێوەندییەكی بە قازانجی خەڵكەوە نیە و تەنیا قازانج و بەرژەوەندیی خۆیانە.

پ: رەنگە لە نێو ئەو تەیفەدا كەسانێكی نیشتمانپەروەری كوردیش هەبن كە بەشدارییان كردبێت بە هەر نەوع و شێوەیەك یان بە هەر نییەتێكەوە بێت. وتەی ئێوە و داوای ئێوە وەكوو سكرتێری گشتیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران لەو كەسانە چییە؟

و: دەزانێ ئێمە هەم لە نێو كوردەكاندا و هەم لە نێو غەیرەكوردكاندا تاكوو ئێستا ئەو كەسانەی كە دەنگیان پێدراوە كەسانێكی نیشتمانپەروەر هەبوون كە چوونەتە مەجلیسی شوورای ئیسلامی، بەڵام مەسەلەكە ئەوەیە كە ئایا ئەو سیستمە ئیمكانی ئەوە دەدات كە ئینسانە نیشتمانپەروەرەكان و ئەوانەی كە باوەڕیان بە مافی خەڵك هەیە، ئیبرازی وجوود بكەن و نەزەر بدەن و قسە و نەزەری ئەوان بچێتە پێش؟ مەسەلەكە لەوەدایە. سیستمێك كە ئێستا لە ئێراندا حاكمە، تەنانەت ئەگەر ئینسانی شارەزا، ئینسانی نیشتمانپەروەر وەكوو ئێوە گوتتان بچێت بەشدار بێت، لەوێدا دەبێتە مۆرەی دەستبژێری رێژیمی كۆماری ئیسلامی و بێجگە لە تەئیدی بەرنامەكانی كۆماری ئیسلامی هیچ رێگایەكی دیكەی نیە، مەسەلەكە تەئسیرگوزاری تاكەكانە لە مەجلیسی شوورای ئیسلامیدا.

پ: دوایین پەیام یان دواوتەتان بۆ خەڵكی ئێران بەتایبەتی خەڵكی كوردستاندا چیە؟

و: من لەگەڵ ئەوەی كە دەزانم خەڵكی كورد شارەزایە و باش مافەكانی خۆی دەناسێت و وەڵامێكی گونجاو دەداتەوە بە كۆماری ئیسلامی بە نەچوون بۆ سەر سندووقەكانی دەنگدان لە هەڵبژاردنی ئەمجارەدا، داواكەم ئەوەیە كە ئەو بەشدارینەكردنە فەعال بكەن و لەو ماوەیەدا تێبكۆشن كە خەڵكی كورد نەچێتە سەر سندووقەكانی دەنگدان و لێرەدا شانازییەك بۆ خەڵكی كورد بخوڵقێنن هەر وەكوو لە رابردوودا خەڵكی كورد بەپێی هەڵسەنگاندن لەگەڵ بەشێكی دیكە لە نەتەوەكانی ئێرانی توانیویەتی لە بڕگە جیاوازە زەمانییە حەساسەكاندا، وریایی و شارەزایی خۆی دەرببڕێت. داوایشم ئەوەیە كە خەڵك بە فشار و زەبروزەنگ چاوترسێن نەبێت و من دڵنیام كە چاوترسێن نابێت و رێژیمی كۆماری ئیسلامی ئێران بە هەموو فێڵ و تەڵەكەیەك دەیهەوێت كە خەڵكەكە تەسلیم بكات. داوای ئاخریشم ئەوەیە كە لە باسەكەدا عەرزم كردن كە فریوی پیلانەكانی رێژیم نەخۆن كە ئەوە رقابەتێكە كە كۆماری ئیسلامی دەیهەوێ پێكی بهێنێت لە نێو پێكهاتە جیاوازەكانی خەڵكی كوردستاندا یان ئەو شوێنانەی كە كورد و باقی نەتەوەكانی تێدا نیشتەجێیە، تا لە داخی یەكتر بچن بازاڕی هەڵبژاردن گەرم بكەن، چوونكە هیچ دەستكەوتێكی بۆ ئەوان تێدا نیە.

سه‌رچاوه‌: رۆژنامه‌ی‌ "كوردستان"، ژماره‌:573



ناردن بۆ تۆڕه‌ کۆمه‌ڵایه‌تی‌یه‌کان
جاری خوێندراوه‌: 1465
بۆچوونه‌کان (0)Add Comment

نووسینی بۆچوون
بچووکردنه‌وه‌ی خانه‌ی بۆچوون | گه‌وره‌کردنی خانه‌ی بۆچوون

busy